Türk ordusunun 9 Eylül günü İzmir’e girişinden önce “Armutlu” köyünde yaşananlar, Türk milletinin bu zafere ve Mustafa Kemal Paşa’ya olan inancını ve minnettarlığını gözler önüne serer. Bu olayı hem Ruşen Eşref’in hem de Salih Bozok’un anılarında görebiliriz. Bozok, olayı anlatırken Armutlu köyünden İzmir’e doğru ilerlediklerini, köylülerin askerleri izlemek için yol kenarında beklediğini, kırık testilerle askerlere su ikram ettiklerini anlatır. İçinde bulundukları otomobilin yavaşladığı anda ihtiyar bir köyünün yanlarına heyecanla geldiğini söyleyerek gerisini şöyle anlatır: “İhtiyar köylü bir müddet Gazi’nin yüzüne baktıktan sonra elini koynuna soktu ve çıkardığı kartpostalı avucu içinde saklayarak otomobilin basamağına bastı. Olanca dikkatimle ihtiyarı tetkik ediyordum. İhtiyar bir karta bir de paşanın yüzüne baktıktan sonra sağ elinin şahadet parmağını evvela karta sonra paşaya tevcih etti ve ‘Bu sensin!’ diye bağırdı. Ardından köylülere döndü ve ‘Arkadaşlar, Mustafa Kemal bu!’ dedi. Bunu işiten köylüler, kadın, erkek ellerindeki testileri, bakraçları atarak her taraftan otomobile girdiler.”

30 Ağustos 1924 Meçhul Asker Anıtı temel atma töreni.

Bozok, o anda köylülerin ağlayarak ve minnetle Mustafa Kemal Paşa’ya sarıldığını aktarır ve şöyle bitirir sözlerini: “Köylünün elindeki kart kim bilir ne zamandan beri ve ne müşkülatla sakladığı paşanın bir fotoğrafı idi.”

O gün paşayı Armutlu köyünde karşılayanlardan Mehmet Baloğlu yıllar sonra o hatırayı anlatırken arabaya yanaşıp ihtiyar köylünün Eskicioğlu Mehmet Kemalettin Bey olduğunu belirtmiştir. Eskicioğlu Mehmet’in cebinde sakladığı Mustafa Kemal Paşa’nın o fotoğrafı günümüzde nerededir bilinmez, belki kaybolmuştur belki de solmuş bir şekilde hâlâ saklanmaktadır. Fakat şu bir gerçektir ki Türk insanının kalbinde solmadan Atatürk sevgisi böyle sonsuz bir şekilde yaşamaktadır.

SALİH BOZOK’UN ANILARINDA 30 AĞUSTOS

Kütahya-Eskişehir muharebelerinin ardından alınan yenilgi ile Türk ordusu Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilirken 5 Ağustos 1921 günü Mustafa Kemal Paşa’ya “başkumandanlık” yetkisi verilir. Ardından Sakarya’da kazanılan şanlı zafer, sonrasında da bir yıllık gergin bir bekleyiş... Bu bekleyiş aslında Büyük Taarruz’un hazırlık sürecidir. 28-29 Temmuz 1922’de yapılan toplantılarda taarruz planı netleşmiş ve 15 Ağustos’a kadar hazırlıkların tamamlanması öngörülmüştür. Bozok anılarında........

© Cumhuriyet