menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

“Bir şey mi yapacaksın Kemal?”

44 0
14.05.2026

Bundan 107 sene önce bugün… 14 Mayıs 1919 Çarşamba… Mustafa Kemal Paşa altı aydır bulunduğu İstanbul’dan ayrılmanın arifesinde. Hatıralarında bu süre zarfında hazırlık yaptığını ifade etmiş, özellikle Anadolu’ya silah kaçırmak için yer altı örgütlerinin organize edilmesini sağlamıştır. Ayrıca şubat ayında görüştüğü Ali Fuat (Cebesoy) Paşa’dan da emrindeki 20. Kolordu’yu Konya’dan Ankara’ya nakletmesini istemiştir. Paşa’nın kafasındaki plan nettir: Ankara, Millî Mücadelenin merkezi olacaktır. 

Gidiş hazırlıkları yapılırken Kemal Paşa 14 Mayıs akşamı Nişantaşı’nda bulunan Sadrazam Damat Ferit Paşa’nın evindeki yemeğe davet edilmiştir. Yemekten sonra yalnız kaldıklarında Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisi Cevat (Çobanlı) Paşa yaklaşmış ve sezgilerini dile dökmüştür: “Bir şey mi yapacaksın Kemal?”. 

Kemal Paşa “Evet paşam bir şey yapacağım” demiş, Cevat Paşa da “Allah muvaffak etsin” karşılığını vermiş ve Mustafa Kemal de “Mutlak muvaffak olacağız” diyerek kararlılığını ifade etmiştir. 

O akşam yaşananlar tarih kitaplarına geçmiştir. Bir de anı kitaplarında karşımıza çıkan ilginç bir ayrıntı bulunmaktadır. O da Sabahat (Filmer) Hanım’ın hatıralarında yer almaktadır. Peki kimdir Sabahat Hanım? Dönem İstanbul’unda işgale karşı çıkan, Asri Kadınlar Cemiyeti’nde görev yapan, bir süre Halide Edip’in sekreterliğini yürüten, Darülfünun edebiyat şubesinde okumuş, sinema ile ilgilenmiş ilerici bir Türk kadınıdır. Bize aktardığı o ilginç detay ise 16 Mayıs günü Bandırma Vapuru’nun hareketinden önce gerçekleşmiştir. Yaşlı babaannesinin doktorluğunu üstlenen Dr. Rasim Ferit (Talay) Bey muayene için Akaretler’deki evlerine gitmiş, yanında da Mustafa Kemal Paşa’yı götürmüştür. Sabahat Hanım o günü şöyle anlatmıştır: 

“…beraberce salona girdik. Paşa ‘Sizi şaşırttık galiba, kabahat Rasim’de. Babaannenizin çok kuvvetli bir hisse sahip olduğunu söyledi. Buraya geleceğini de anlatınca bu sürpriz baskını yaptık. Elini öpüp af dileriz’ dedi.........

© Cumhuriyet