Ανοιχτό εδώ και δεκαετίες παραμένει το ζήτημα του “Ηρώου” στο κέντρο του Ηρακλείου. Ένα αρχιτεκτονικό τεκμήριο, ένα μνημείο με ιστορική/συμβολική σημασία που σήμερα βρίσκεται - εγκαταλελειμμένο - μέσα σε ιδιωτικό χώρο παραμένοντας αναξιοποίητο, έρμαιο της φθοράς του χρόνου. Η ιστορία του “Ηρώου” πέρα από το υπόβαθρο του παρελθόντος, εκτείνεται σε διάφορα “επεισόδια”, όπως ζητήματα ιδιοκτησιακών καθεστώτων, δικαστικές αποφάσεις, πολεοδομικές μελέτες, αποφάσεις Δημοτικού Συμβουλίου, διεκδικήσεις σε υπουργεία, πορίσματα και εκθέσεις αρμοδίων υπηρεσιών, παλλαϊκά αιτήματα διάσωσης και αξιοποίησης, και φυσικά συζητήσεις και αντιπαραθέσεις στη δημόσια σφαίρα.

Τα γεγονότα του Σαββάτου 10 Ιανουαρίου 2026 και η επεισοδιακή έκβαση της εκεί προγραμματισμένης ξενάγησης παρουσία και δημοτικών παραγόντων που κατέληξε στη Διεύθυνση Αστυνομίας Ηρακλείου, επανέφεραν τη συζήτηση στο μέλλον του “Ηρώου”.

Τελικά, πρέπει ή δεν πρέπει να διασωθεί; Πρέπει να επανεκκινηθούν οι διαδικασίες ώστε το οικοδόμημα να χαρακτηριστεί διατηρητέο; Μετά και τις πρόσφατες εξελίξεις, όπως είχε γράψει το Cretalive, υπήρξε και η πεφρασμένη εκτίμηση του δημάρχου Ηρακλείου Αλέξη Καλοκαιρινού, στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου στις 12/1/2026. Ο κ. Καλοκαιρινός με αφορμή το “Ηρώον” αναφέρθηκε στο σχέδιο της δημοτικής αρχής για την ανάπλαση ενός εκ των κεντρικότερων και ιστορικότερων σημείων της πόλης. Μάλιστα, διατύπωσε με σαφήνεια τη βούληση να ανακηρυχθεί το μνημείο διατηρητέο και να αποτραπεί κάθε ενδεχόμενη προσπάθεια κατεδάφισης.

Συνοψίζοντας τους στόχους της Λότζια, ο δήμαρχος Ηρακλείου διευκρίνισε ότι επί του παρόντος διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο το επίμαχο οικόπεδο δύναται να αποδοθεί σε κοινή χρήση, ώστε μεταγενέστερα να ανοίξει ο δρόμος για την περίφημη “ενοποίηση του πάρκου Γεωργιάδη με την πλατεία Ελευθερίας” και να αξιοποιηθεί η πολεοδομική μελέτη Πανταζή, μέσω του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου.

Το Cretalive απευθύνθηκε στον πρώην αντιδήμαρχο κ. Μανώλη Βασιλάκη, ο οποίος στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 30ης Απριλίου 2012, επί δημαρχίας Γιάννη Κουράκη, και όντας ο ίδιος αντιδήμαρχος Πολεοδομίας είχε εισηγηθεί στο σώμα την κήρυξη του “Ηρώου” ως διατηρητέου μνημείου, με ομόφωνη μάλιστα απόφαση.

Ζητώντας την άποψή του για το ζήτημα ο κ. Βασιλάκης έκανε λόγο για “ένα διαχρονικά, παλλαϊκό αίτημα”, υπερτονίζοντας την τρισυπόστατη πολιτισμική αξία του αρχιτεκτονικού αυτού τεκμηρίου από τον Χάνδακα του Μεσοπολέμου. “Η διάσωση του μνημείου αυτού” επισήμανε χαρακτηριστικά “έχει ιστορική, αρχιτεκτονική και πολεοδομική αξία”. Εξάλλου, η τελευταία αυτή διάσταση έχει προεκτάσεις και στη σύγχρονη εποχή. Επιχειρηματολογώντας ο κ. Βασιλάκης εξήγησε ότι ιστορικά το “Ηρώο” συνδέεται με τα γεγονότα της “Εκατονταετηρίδας 1930”, των διήμερων δηλαδή εκδηλώσεων στις 5 και 6 Οκτωβρίου 1930, με τις οποίες εορτάστηκαν τα 100 χρόνια από τη σύσταση του Ελληνικού Κράτους. “Η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου” εξηγεί ο πρώην αντιδήμαρχος “είχε δώσει εντολή να κατασκευαστεί ένα κτίριο στο Ηράκλειο για τους εορταστικούς σκοπούς της Εκατονταετηρίδας. Έτσι, ανεγέρθηκε το Ηρώον. Οι εορτασμοί ήταν μεγαλειώδεις στους οποίους, φανταστείτε, συμμετείχαν επιζώντες των Κρητικών Επαναστάσεων και αποτελούσαν την τιμητική φρουρά. Στο Ηράκλειο είχε έρθει το πλοίο “Έλλη”, εκπρόσωποι της κυβέρνησης και πλήθος κόσμου. Σκοπός ήταν στο κτίριο αυτό να εγκατασταθεί το πρώτο μουσείο των κρητικών επαναστάσεων. Στα πρώτα του εκθέματα περιλαμβάνονταν όπλα και λάβαρα των επαναστάσεων, τα οποία, δυστυχώς, λεηλατήθηκαν την περίοδο της γερμανικής κατοχής”.

Όσον αφορά στην αρχιτεκτονική του αξία, υπογραμμίζει ακόμη ο κ. Βασιλάκης “πρόκειται για μελέτη του Δημητρίου Κυριακού, του σημαντικότερου αρχιτέκτονα των αρχών του 20ου αιώνα στο Ηράκλειο”. Ωστόσο, η σημαντικότερη πτυχή της αρχιτεκτονικής διάστασης του μνημείου και αυτό που του προσδίδει ιδιαίτερη πολιτισμική αξία είναι πως “πρόκειται για ένα από τα ελάχιστα διασωθέντα κτίρια του λεγόμενου μινωικού ρυθμού”.

Πολεοδομικά, διευκρινίζει ο κ. Βασιλάκης, το “Ηρώο” συνδέεται αναπόφευκτα με τον σχεδιασμό της ενοποίησης του πάρκου Γεωργιάδη με την Πλατεία Ελευθερίας. “Εάν” ανέφερε “ο δήμος Ηρακλείου είχε αποκτήσει το ακίνητο, κάτι που αποτελούσε παλλαϊκό αίτημα, θα είχαμε........

© Cretalive