Lutajući kroz sadržaje dostupne na YouTube platformi – priloge, intervjue i podkaste – iz Republike Srpske, može se uočiti obrazac u kojem se prostor javne komunikacije često ne artikuliše primarno kao prostor argumentovane rasprave, već kao medij afirmacije unaprijed usvojenih interpretativnih okvira. U tom smislu, YouTube kanal banjalučkog Filozofskog fakulteta ovdje se uzima kao indikativan primjer jednog takvog diskurzivnog obrasca, a ne kao izolovan slučaj ili dovoljan osnov za generalizujući zaključak.

Od akademske institucije koja nosi ime filozofije očekuje se visok stepen argumentativne eksplicitnosti, misaone discipline i refleksivne odgovornosti u javnoj komunikaciji. Međutim, u pojedinim sadržajima uočava se tendencija u kojoj se referentni pojmovi filozofske tradicije koriste pretežno kao simbolički resursi, dok se složena društvena pitanja interpretiraju kroz relativno stabilizovane narative kulturne dekadencije i civilizacijskih kriza.

Na predmetnom kanalu posebno su prisutni sadržaji Zorana Arsovića i Olega Soldata, u kojima se može prepoznati obrazac diskursa opšte krize i civilizacijske apokaliptike. Slušajući njihove priloge, stiče se utisak da se ne radi o filozofskoj raspravi u strogom smislu, već o obliku interpretativne prakse koji kombinuje elemente teološke egzegeze i filozofske referencijalnosti, pri čemu se referentni okvir kreće od refleksija, primijetio bih, inspirisanih Knjigom proroka Danila i Otkrivenjem Jovanovim, preko filozofske tradicije Platona, Ničea i Hajdegera, pa sve do savremenih apokaliptičnih autora poput Petera Tila. Karakteristično je da se ove reference ne pojavljuju primarno kao predmet analize, već kao resursi u funkciji potvrđivanja unaprijed formiranih interpretativnih okvira, bez jasne rekonstrukcije njihovog teorijskog statusa.

Ovi sadržaji se u tekstu ne tretiraju kao izuzetak, već kao indikativni primjer šireg diskurzivnog obrasca koji se u različitim varijantama pojavljuje u savremenom javnom prostoru Republike Srpske. Time se naglasak pomjera sa pojedinačnih aktera na tipove javne artikulacije i njihove strukturne karakteristike.

Važno je naglasiti da ovaj osvrt nije usmjeren na Filozofski fakultet kao institucionalnu cjelinu, niti predstavlja evaluaciju njegovog ukupnog akademskog kadra ili studentske zajednice. Predmet analize su javno dostupni sadržaji koji kroz institucionalne kanale dobijaju vidljivost u javnoj sferi.

U širem smislu, navedeni obrazac nije ograničen na lokalni kontekst, već se može prepoznati i u drugim ideološki polarizovanim javnim diskurzivnim okruženjima, što omogućava njegovo teorijsko razmatranje kao šireg komunikacijskog fenomena.

Episkop Jovan Ćulibrk i pitanje srpske kulture

Ostavimo po strani ovu dvojicu glasnika neprestane propasti i okrenimo se trećem, nešto sofisticiranijem, ali nimalo bezazlenijem akteru iste scene – kontroverznom episkopu Ćulibrku.

Episkop Jovan, na istom kanalu banjalučkog Filozofskog fakulteta, u okviru prepoznatljivog diskurzivnog obrasca dijela episkopata SPC-a, izlaže svoje stavove o „srpskoj kulturi“, koja se u toj interpretaciji razumijeva kroz kontinuitet grčke, rimske i romejske tradicije, uključujući njen judeo-hrišćanski sloj (pri čemu Ćulibrk, u svetosavskom ključu, tu liniju konceptualno zatvara), te preko svetih Kirila i Metodija, odnosno simboličkog početka 863. godine, kao konstitutivnog momenta kulturnog prenosa prema Srbima.

I ovaj primjer, naravno, ne treba čitati kao izolovan slučaj, nego kao indikativnu tačku unutar šireg niza srodnih praksi koje se u različitim formama pojavljuju u javnom prostoru. Ono što se ovdje analitički prepoznaje nije puka interpretacija tradicije, nego njen specifičan oblik selektivnog rangiranja elemenata prošlosti u jedinstven i hijerarhijski organizovan narativ. U tom okviru, različiti istorijski i kulturni obrasci ne funkcionišu kao otvoreno polje interpretacije, nego kao unaprijed strukturisan sistem u kojem se elementi uključuju ili isključuju zavisno od njihove uloge u koherentnosti zadate narativne matrice.

Tokom dalje formulacije, Ćulibrk odbacuje svaki značajniji upliv islamske kulture Osmanskog carstva u unutrašnju logiku srpskog kolektivnog identiteta, dok istovremeno........

© BUKA Magazin