Dosyamız: Likidite ve hayatta kalma sanatı

İntıra Bey ile “İkili Oran Analizi” yazı dizisi serisinin ilk günündeyiz. Yatırım gurusu Benjamin Graham der ki; "Finansal sağlamlık, kâr rakamlarından önce gelir." Bir şirket harika kârlar açıklayabilir ama kasasında nakdi yoksa, o kâr sadece kağıt üzerinde bir kalır.

Bugün, elimizdeki listeyi bir bilanço dedektifi gibi inceleyerek, hangi şirketlerin fırtınaya hazırlıklı olduğunu, hangilerinin ise stokların altında boğulma riski taşıdığını göreceğiz.

Bu yazı dizimizde hesaplamalarımızı Finnet’in Analiz Expert (https://www.analizexpert.com/tr) Ürününü Kullanarak yapacağız. Zira oranları kullanırken aynı zamanda hisselerin sektörlerine de yer vereceğiz. Gerektiğinde pazarlarını ve ek bilgilerini listeleyeceğiz.

İki güçlü oranımız var

1. Cari Oran: Şirketin 1 yıl içinde nakde dönecek varlıkları, 1 yıl içinde ödeyeceği borçları karşılamaya yetiyor mu? (İdeal: 1.5 - 2.0 arasıdır, ama fazlası atıl kapasite olabilir).2. Asit-Test (Likit) Oranı: "Stokları boşver, hemen şimdi nakde dönecek neyin var?" sorusunun cevabıdır. Stokları çıkarıp bakarız. (İdeal: 1.0 ve üzeri).Vaka analizi: Hazine mi, yük mü?

Listemize baktığımda gözüme ilk çarpan detay, oranlar arasındaki makas. Gelin, bu rakamları birlikte sorgulayalım:

1. Nakit zenginleri ve "Atıl" riskler

TURGG (31.04) ve TRCAS (25.14) gibi şirketlerde oranlar yüksek. Bu kadar yüksek bir cari oran "çok güvenli" görünebilir ama bir bilanço dedektifi şunu sorar: “Neden bu parayı işletmiyorsun?” Çok yüksek likidite, şirketin büyüme stratejisinin zayıf olduğunu veya parayı verimli kullanamadığını gösterebilir. Ancak kriz anında bu şirketler "kale" gibidir.

2. Stok tuzağına düşenler (Dikkat!)

İşte dedektifliğin başladığı yer burası. Cari oranı yüksek ama Likit oranı yerlerde sürünen şirketler...

* ORGE (Cari: 6.08 / Likit: 0.76): Aradaki devasa farka bak! Bu şirket varlıklarının büyük kısmını stoklarda veya nakde dönmesi zor işlerde tutuyor. Yarın kapıya alacaklı dayansa, elindeki stokları satamazsa borcunu nasıl ödeyecek?* ATAKP (Cari: 3.93 / Likit: 1.30): Patates hızlı bozulur, stokta tutmak risklidir. Cari oran "iyiyim" diyor ama likit oran "stoklar olmazsa zorlanırım" diye fısıldıyor.* PRZMA (Cari: 3.63 / Likit: 0.95): Likit oran 1.0’ın altına düşmüş. Kağıtstoğu çok ama nakit akışı kısıtlı.3. Dengeli ve güçlü kaslar

Bazı şirketler var ki, hem cari hem likit oranları birbirine yakın ve sağlıklı seviyelerde.

* LINK (4.50 / 4.50): Yazılım sektörü klasiği. Stok yok, her şey likit. Graham olsa bu netliğe bayılırdı.* MACKO (2.84 / 2.84): Dijital dünyanın gücü. Fiziksel stok yükü sıfır, nakit akışı doğrudan ve temiz.Bilanço Dedektifinin çıkarımı

Dostum, listeye baktığında Metal Ana Sanayi (CEMTS, BNTAS) gibi sektörlerde stok yükünün doğal olarak yüksek olduğunu (Cari ve Likit arası farkın açıldığını) göreceksin. Ancak Bilişim (NETCD, LINK) gibi sektörlerde bu oranların birbirine yapışık olmasını bekleriz.

Eğer bir şirketin Asit-Test oranı 1.0’ın altındaysa, o şirket "stoklarına mahkumdur". Stoklarını satamazsa, finansal kriz kapıdadır. Yatırım yaparken sadece "Cari Oran ne güzel yüksekmiş" deme; asit-test filtresinden geçmeyen şirket, fırtınada su alan bir gemi gibidir.

Günün Aforizması: "Cari oran şirketin elbisesidir, dışarıdan şık gösterir; Asit-test oranı ise şirketin kaslarıdır, zor günde seni o taşır."

Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.

© Borsa Gündem