Bu akşam en uzun opera için tahta bir koltuk üzerinde 6 saat oturmaya değer mi?
Biliyorum, manasız bir soru ama sormadan edemeyeceğim.Çünkü bugün ben böyle bir şey yapacağım.Almanya’nın Bayreuth şehrinde 6 saat sürecek bir Wagner operası seyredeceğim.Hem de çok dar ve son derece rahatsız ahşap, katlanır sandalye gibi bir koltuk üzerinde.Sırtımda çocukluğumdan beri taşıdığım deformasyon, son yıllarda böyle uzun süreli oturmalara isyan ediyor.Türkiye’den kalkıp Berlin’e, oradan arabayla Bayreuth şehrine git…Değer mi…Üstelik arkasında Nazizmin, ırkçılığın ve Hitler’in bulunduğu çok özel bir operayı seyredeceğim.
DÜNYANIN EN ZOR BİLET BULUNANKLASİK MÜZİK FESTİVALİ
Müzik bakımından şanslı bir insanım.10 yıldan beri dünyada bilet bulmanın en zor olduğu klasik müzik festivalini izleme ayrıcalığına sahibim.Bunu da Bild gazetesinin eski genel yayın yönetmeni, arkadaşım Kai Diekmann’a borçluyum.Onun sayesinde Bayreuth Wagner Festivali'ni izliyorum.Bu yıl Bayreuth’un 150’nci yılı…Ve Wagner’in “Rienzi” operası 150 yıldır ilk defa sahneye konuyor.Çünkü Wagner yaşarken bu operanın kendi yaptırdığı bu opera binasında sahnelenmesini yasaklamıştı.Wagner’in en uzun operasıdır.Aynı zamanda en tartışılan eseridir.Asıl önemli özelliği ise Hitler’in çok sevdiği bir opera oluşu.O nedenle bu yıl festival büyük bir tartışma ve itiraz sesleri ile başladı.Yani ortalık karışmış vaziyette…İşte 6 saatlik bu operaya dayanmamın nedenlerinden biri Bayreuth’un 150’nci yılında böyle bir tartışmada “Orada olmak…”Durumun ne olduğunu anlatabilmek için şimdi sizi 103 yıl önceye götüreceğim.
81 YIL ÖNCE HAPİSHANEDE HİTLER’E GELENVE TARİHİ DEĞİŞTİREN KUTUDA NE VARDI
Yıl 1923…Adolf Hitler, o yıl başarısız bir darbe girişiminde bulununca, Landsberg Kalesi’nde hapsedildi…Ancak Almanya’da ırkçı ruh doğmuş ve Hitler’in ünü yayılmıştı.Taraftarları her gün hapishaneye paketlerle hediyeler gönderiyordu.Hapishaneye gelen paketlerden biri 16 yıl sonra dünyanın başına tarihin en büyük felaketlerinden birini açacak yolun ilk adımını atacaktı.Gelen paket değil, büyük bir kutuydu.Kutunun içinde büyük miktarda yazı kâğıdı, kalem, kurşun kalem ve mürekkep vardı…Yani birisi ona “Al bunları ve yaz” diyordu.Almanya’da Nazi hareketinin ideolojik temelini oluşturacak olan Mein Kampf (Kavgam) adlı kitabın eskizleri işte o kutudan çıkan kırtasiye malzemesi ile yazılacaktı.Hitler, nefret programını ve şiddet fantezilerini, milyonlarca sıradan Alman’a bu kitapla aşılayacaktı.Hitler bu kitabın satışından gelen parayla zengin oldu.Üstelik Almanya maliyesi, kitabın satışından vergi de almamıştı.
TARİHİ DEĞİŞTİREN KUTUYUHAPİSHANEYE KİM GÖNDERDİ
Peki hapishaneye gelen bu kutunun, benim bugün seyredeceğim Rienzi operasıyla ve Wagner’le ilgisi ne…Çok basit.Çünkü 1923 yılında Landsberg’e bu yazı malzemelerini gönderen kişi Richard Wagner’in gelini Winifred Wagner’di.Winifred daha sonra uzun yıllar boyunca Bayreuth Festivali’nin yöneticiliğini üstlenecekti. Wagner ailesinin bu güçlü kadın figürü, Adolf Hitler’in gerçekten yakın olduğu çok az insandan biriydi. Hitler onun yanında “Wolf” (Kurt) adıyla anılıyordu.Winifred’in çocukları ise ona “Wolf Amca” diyordu.Hitler 1923 yılında hapse girmeden önce gittiği son yer Bayreuth şehriydi.Yani Wagner’in evinin ve mezarının olduğu şehir.Rienzi operasını bu akşam........
