14 Mayıs  ülkenin siyasal tarihinde biri 1950’de biri de 2023’te yaşadığı iki çok önemli seçim günüdür.

Her iki tarih de yerinde deyimiyle siyasetin  niteliksel değişim günleridir.

Siyasetin bundan sonrasının doğru anlaşılabilmesi için bu ikiliye daha yakından bakılmasında yarar var.

BÜYÜK DEVRİM

Ülke yönetimi, ilk kez, 14 Mayıs 1950’de seçmenin tek dereceli seçimde verdiği oylarla değiştiriliyor. Bu tarih, yalnızca 27 yıllık CHP iktidarının değil, binlerce yıllık sultanlıkların da sona erdirildiği bir büyük devrimin günüdür.

12 Temmuz 1947’de Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün 12 Temmuz 1947 Beyannamesi ile iktidar partisi CHP ile muhalefet partilerinin “seçimlere eşit koşullarda girmesi” güvence altına alınıyor. 14 Mayıs 1950’de, seçim güvenliğini bağımsız yargı sağlıyor; kamu olanaklarından, özellikle de o yıllarda tek kamu  iletişim aracı olan devlet radyosundan iktidar ve muhalefet partilerinin “eşit yararlanması” ve  tüm kamu yönetimi birimlerine seçim sürecinde tüm partilere eşit davranması ve bu altyapıyla siyasette barış ortamı sağlanıyor. CHP seçimlerde çok ağır bir yenilgi aldığında  İnönü, “en yenilgi en büyük zaferimdir” diyor. Asla unutulmaması gereken bir nokta şudur: 14 Mayıs 1950’nin büyük demokratik dönüşümünün  temelinde,  Mustafa Kemal’in 19 Mayıs’ta Samsun’a çıkışı ile başlayan, Amasya Genelgesi ile “Egemenliği Kayıtsız Şartsız  Milletindir” diyen Kurtuluş Savaşı, Lozan Barış Anlaşması ile kazanılan tam bağımsızlık,  Cumhuriyet’in kuruluşu ve izleyen yılların çok büyük devrimleri vardır. İnsanlığın gelişme doğrultusunu bu ülkede de egemen kılmayı amaçlayan bu değerler, özetle, bilimin yol göstericiliği,  hukuk devleti ve hukukun üstünlüğü, kurumlaşma, kadın-erkek eşitliği, laik eğitim, yerli üretim ve yurtta barış-dünyada barıştır.

14 MAYIS 2023 VE SONRASI

Üç yıl önce yapılan 14 Mayıs Seçimleri, seçim öncesinde bu köşede de sıkça vurgulandığı gibi, ülke siyasetinde gerçekten  çok önemli bir kırılma ve dönüm........

© Birgün