Bilim dünyası, çoğu insanın adını hiç duymadığı kahramanlarla doludur. Pek çok kişi kendini iyi bilgilendirilmiş görse de 20. yüzyılda en çok hayat kurtaran bilim insanlarının kimler olduğundan habersizdir — Billy Woodward’ın Einstein’den Daha Büyük Bilim İnsanları: Yirminci Yüzyılın En Çok Hayat Kurtaranları kitabında yer alan isimler gibi. Kitabın kapağında bu bilim insanlarının silüetleri yer alır ve aralarında, çiçek hastalığını ortadan kaldıran devrim niteliğindeki aşılama stratejisinin mimarı olan hekim, uzun boyuyla dikkatleri üzerine çeker. Dr. William H. Foege kariyerinde pek çok başarıya imza atmış olsa da adı özellikle çiçek hastalığının yok edilmesiyle — yalnızca 20. yüzyılda 300 ila 500 milyon insanın hayatına mal olan bir hastalıkla — sonsuza dek anılacaktır. Foege, 24 Ocak’ta, 89 yaşında hayata veda etti.

9 Aralık 1979’da uluslararası bir bilim komisyonu, çiçek hastalığının tamamen yok edildiğini ilan etti. İnsanlarda görülen bulaşıcı hastalıklar arasında bu başarı hâlâ tektir. Tarih boyunca milyonları öldüren çiçek hastalığının kökeni MÖ 2. yüzyıla uzansa da, son genetik çalışmalar modern varyola virüsünün aslında 16. yüzyılda ortaya çıktığını gösteriyor. Edward Jenner’in 1796’da geliştirdiği aşıyla başlayan süreç, 19. ve 20. yüzyıllardaki zorunlu aşılama programlarıyla hız kazandı. Virüsün yalnızca insanlarda görülmesi ve belirtilerin hızla ortaya çıkması, eradikasyonu mümkün kılan temel etkenlerdi. 1967’de DSÖ’nün küresel kampanyasıyla hastalık dünyanın her yanında kuşatıldı; 1977’de
Somali’de son doğal vaka kaydedildi.

Bugün Ebola salgınlarında kullanılan “çember aşılama” stratejisinin kökeni, Nijerya’da yaşanan bir lojistik krize dayanıyor. O dönemki resmi yaklaşım, nüfusun en az �’inin kitlesel aşılama yoluyla korunması ve ardından kalan bulaş zincirlerinin “temizlik kampanyaları”yla yakalanmasıydı. Doğu........

© Birgün