Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Çingenelerin, bir türlü bir yerde duramayanların, kentlere tutunamayanların hikaye anlatıcısı Tony Gatlif, geçen hafta (2 Eylül 2026) aramızdan ayrıldı.

Dünya Gatlif'i Latcho Drom (1993) ve Gadjo Dilo (1997) adlı filmleriyle tanıdı. Latcho Drom'da Gatlif, Hindistan'dan İspanya'ya uzanan panoramik bir bakışla Domların, Romların, Romanların, ezcümle Çingenelerin yaşam tarzlarını müzik ve danslar eşliğinde sunar. Gadjo Dilo'da bu kültürün detaylarına iner: Babasından kalan bir kasette dinlediği şarkı ve şarkıcının peşine düşen Stephane adlı Fransız gençle birlikte Romanya'ya gideriz. Gadjo (gaco), Çingenelerin Çingene olmayanları tanımlamak için kullandığı bir terim. Hikayeye bir sınır taşının yanında gaco olarak başlayan Stephane, aynı sınır taşının başında düzenlediği sembolik cenaze töreniyle gacoluğa veda edecektir.

2009 tarihli filmi Korkoro'da (Özgürlük) Gatlif, Çingenelerin uğradığı Nazi zulmünü anlatır. Bağbozumu zamanı Güney Fransa'ya üzüm toplamaya giden 15 kişilik bir Çingene topluluğu, her yıl özgürce dolaştıkları topraklarda bu sefer kendileri için ölümcül bir kısıtlamayla karşılaşırlar: 1941'de Almanların Fransa'yı işgalinden sonra kurulan işbirlikçi Vichy Hükümeti, göçebe yaşayan toplulukların Fransa topraklarında dolaşmasını yasaklamıştır. Film, sinema tarihinin en çarpıcı açılış görüntülerinden biriyle başlar: Önde dikenli teller, arkada barakalar görürüz; burası bir toplama kampıdır. Dikenli teller sanki bir müzik aletinin........

© Birgün