Geçtiğimiz gün karşıma Paris Komünü’nü ele alan bir kitap çıktı. Merakla edinip kurcalamaya başladım. Quentin Deluermoz’un yakın zamanda David Broder tarafından İngilizceye çevrilen Paris Komünü: Küresel Bir Tarih (The Paris Commune: A Global History) adlı kitabı. 72 günlük ayaklanmanın bir buçuk asır boyunca bu denli yoğun siyasi, entelektüel ve kültürel bir etki üretmesinin nedenleri üzerine düşünüyor.

Tabii, yazar bu soruya doğrudan bir yanıt vermekten ziyade soruyu mekan, zaman ve deneyim olmak üzere üç boyuta odaklanan tarihsel bir izlekle sunuyor. Paris Komünü’nü yalnızca 19. yüzyıl Parisi’ne sıkışmış yerel bir isyan olarak değil, kıtaları ve çağları aşarak bugünün isyanlarına ilham veren küresel bir direniş ufku olarak ele alıyor.

Kitabın önsözü doğrudan bir gözlemle açılıyor: Paris Komünü yirmi birinci yüzyılda yeniden hayat bulmuştur. Yazar, bu canlanmanın somut izlerini 2016’da Fransa’da ortaya çıkan "Nuit debout" hareketinin République Meydanı’nı işgal ederek adını "Paris Komünü Meydanı" olarak yeniden adlandırması; 2018’de öğrenci protestolarında çeşitli üniversite kampüslerinde komünler kurulması ve Fransa’nın ötesinde 2010’ların meydan hareketleri, İspanya’nın indignados’undan ABD’nin Occupy hareketine farklı toplumsal ayaklanmalarla örneklendiriyor. Deluermoz yalnız değil, son 15 yıldır buna benzer onlarca değerlendirme ve tartışmaya ulaşmak mümkün.

***

Bugüne gelirsek, yazara göre giderek........

© Birgün