Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Kapitalizm, yaklaşık iki yüz yıldır kendi sonunu getireceği düşünülen her büyük teknolojik dönüşümden çıkmayı başardı. Buhar makinesi, elektrik, seri üretim, bilgisayarlar, internet ve dijitalleşme... Her biri çalışma hayatını kökten değiştirdin ve büyük servetler yarattı.

Buna rağmen kapitalizm çökmek yerine evrilerek devam etti.

Bugün yapay zekâ etrafında yürüyen tartışmaların önemli bölümü teknolojinin kendisine odaklı. Oysa tarihe bakınca görünen kapitalizmin geleceğini belirleyenin hiçbir zaman yalnızca teknoloji olmadığı. Aksine; teknolojinin yarattığı ekonomik değerin nasıl paylaşıldığı ve bu paylaşımın toplum tarafından meşru kabul edilip edilmediği.

Bu nedenle yapay zekâ çağında konu teknolojik olmaktan ziyade siyasi.

Yeni zenginliğin paylaşımı nasıl olacak?

Sanayi Devrimi'nin ilk dönemleri bugünkü tartışmalara çok benzer. Fabrikalar üretkenliği olağanüstü artırırken işçiler uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve ağır çalışma koşulları altında. Çocuk işçiliği yaygın, iş güvenliği neredeyse yok. Üretim artarken yarattığı refah toplumun geniş kesimlerine yansımıyordu.

Kapitalizmin ilk büyük meşruiyet krizlerinden biri bu nedenlerle ortaya çıktı. 19. yüzyılın sonlarından itibaren işçi hareketlerinin yükselmesi, sendikaların güçlenmesi, sosyalist partilerin kitleselleşmesi ve emek mücadelelerinin yaygınlaşması tesadüf değildi. Çalışma saatlerinin sınırlandırılması, toplu pazarlık hakları, sosyal güvenlik sistemleri ve kamusal eğitim yatırımları piyasanın kendiliğinden ürettiği sonuçlar arasında değil emek hareketlerinin uzun mücadeleleri sonucunda kazanıldı.

Kapitalizmin ayakta kalmasını sağlayan da aslında bu oldu.

Sistem yalnızca teknolojik yenilik üreterek değil, aynı zamanda emekçi........

© Birgün