Dünya Kupası denince akla çoğu zaman kupayı kaldıran yıldızlar gelir. Messi’nin Doha’daki yürüyüşü, Maradona’nın İngiltere’ye attığı iki gol, Pele’nin gözyaşları, Zidane’ın finaldeki vedası…

Oysa bu turnuvanın tarihi yalnızca şampiyonların ve unutulmaz gollerin tarihi değil. Dünya Kupası bazen bir diktatörün propaganda sahnesi, bazen savaş sonrası bir halkın nefesi, bazen de unutulmuş insanların sessiz hikâyesi oldu.

HAFTALAR SÜREN YOLCULUK

1930’da Uruguay’da düzenlenen ilk turnuva bile bugünkü romantik anlatıdan daha karmaşıktı. Avrupa takımları Güney Amerika’ya haftalar süren gemi yolculuklarıyla gitti.

FIFA Başkanı Jules Rimet’in hayali futbolun ülkeleri bir araya getirmesiydi. Ancak daha ilk adımda bile para, prestij ve siyaset tartışmaları vardı. Dünya Kupası daha doğarken masum değildi ama büyüleyiciydi.

1934’te İtalya’daki turnuva, futbolun büyük ölçekte propaganda aracına dönüşmesinin en çarpıcı örneklerinden biri oldu.

MUSSOLINİ'NİN PROPAGANDA ARACI

Benito Mussolini için Dünya Kupası yalnızca bir spor organizasyonu değil, faşist rejimin gücünü göstereceği bir vitrindi. Stadyumlar, törenler, afişler ve gazeteler bu gösterinin parçasına dönüştü.

İtalya’nın maçlarındaki hakem kararları yıllarca tartışıldı. Forma artık yalnızca forma değil, devletin ideolojik üniformasıydı.

1938’e gelindiğinde Avrupa’nın haritası değişiyordu. Nazi Almanyası Avusturya’yı ilhak etmişti. Avusturya futbolunun en büyük yıldızı Matthias Sindelar’ın Almanya adına oynamayı reddettiği anlatıldı.

Kağıttan Adam lakaplı Sindelar, 1939’da sevgilisiyle birlikte evinde ölü bulundu. Resmi açıklama karbonmonoksit zehirlenmesiydi ancak ölümünün üzerindeki sis hiçbir zaman tamamen dağılmadı. Onun hikâyesi, futbol tarihindeki en güçlü sessiz direnişlerden biri olarak kaldı.

BREZİLYA'YI YASA BOĞAN MAĞLUBİYET VE SARI FORMANIN DOĞUŞU

1950’de Brezilya, Maracana’da Urguay'a kaybetmesi yalnızca bir maç olarak değerlendirilemez. Maracanazo diye anılan o yenilgi, bir ülkenin toplu travmasına dönüştü.

Brezilya’nın şampiyonluğu neredeyse kesin görülürken Uruguay kaptanı Obdulio Varela oyunu soğuttu, tribünlerin baskısını kırdı ve takımını ayağa kaldırdı. Bu yenilginin ardından Brezilya’nın beyaz forması uğursuz sayıldı. Bugün dünyanın en ikonik formalarından biri olan sarı forma, aslında o büyük yıkımın ardından doğdu.

1954 finalinde Batı Almanya’nın Macaristan’ı yenmesi Bern Mucizesi olarak tarihe geçti. Ancak bu zaferin etrafında yıllar sonra başka tartışmalar da büyüdü.

Alman futbolculara yapılan........

© Birgün