Geçtiğimiz hafta Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Dünya Sağlık İstatistikleri 2026 raporunu yayımladı. 2005 yılından bu yana her yıl yayımlanıyor. Belgenin alt başlığında “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri için sağlığın izlenmesi” yazıyor. Nedir bu Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri diyebilirsiniz, hatırlatayım. BM 2015’de 2030 yılına kadar gerçekleşmesi için doğrudan ya da dolaylı olarak sağlığımızı ilgilendiren 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi’ni kabul etti. Bunlar açlığın, yoksulluğun ortadan kalkmasından eğitime, temiz su, hijyen, halk sağlığı, iklim, barış ve adalet talebine kadar geniş yelpazede tanımlandı.

DSÖ de bu çerçevede 2030 yılında Evrensel Sağlık Kapsayıcılığı ve Herkese Sağlık hedeflerini tarif etti. 1978 Alma Ata Bildirisi’ne giren “2000 Yılında Herkese Sağlık” metninde de benzer hedefler oraya konmuştu, olmadı. 2026 yılı Dünya Sağlık İstatistikleri Raporu’nun önsözünde DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus’un yazdıklarına baktığımızda 2030 hedeflerinin de çok uzağında olduğumuz, hatta son yıllarda daha da uzaklaştığımız anlaşılıyor.

PANDEMİNİN ÖLÜMCÜL ETKİLERİ

Raporda en dikkat çekici noktalardan biri COVID-19 pandemisinin sağlık ve ölüm istatistiklerine etkisi ve doğru verilerden ne kadar yoksun bırakıldığımız. Burada tüm nedenlerden kaynaklanan fazladan ölümlere özellikle dikkat çekiliyor. Tarihsel eğilimlere göre beklenen ölümlerin üzerindekileri tanımlayan bu veri COVID-19 pandemisi gibi krizlerin tam ölüm etkisini değerlendirmek için önemli bir ölçüt. Hem virüse doğrudan atfedilen ölümleri hem de daha geniş, toplumsal ve sağlık sistemi aksamalarından kaynaklanan ölümleri kapsıyor. DSÖ raporuna göre 2020-2023 yılları arasında küresel çapta tahmini 22,1 milyon fazladan ölüm gerçekleşti. Oysa aynı dönemde COVID-19 nedeniyle olduğu bildirilen ölüm sayısı yedi milyon idi. Bu, hem eksik bildirimler hem de sağlık hizmetlerindeki aksamalar gibi dolaylı etkiler........

© Birgün