Son iki yüz yıldır dünyadaki büyük güç mücadelelerine baktığımızda ilginç bir değişim görürüz. Bir zamanlar savaşlar toprak kazanmak için yapılıyordu. Sonra enerji kaynaklarını kontrol etmek ön plana çıktı. Ardından bilgiye sahip olmak en değerli güç haline geldi. Bugün ise bambaşka bir dönemin kapısındayız.

Artık yalnızca bilgiye sahip olmak da yeterli değil. Asıl güç, hangi bilginin insanların karşısına çıkacağını belirleyebilmektedir.

Bir düşünün.

2030 yılında doğan bir çocuk, muhtemelen hayatı boyunca hiçbir arama motoru kullanmamış olacaktır.

Çünkü doğduğu andan itibaren bütün sorularını yapay zekâya soracaktır. Ancak daha ürkütücü olan şudur. O çocuk hiçbir zaman hangi bilginin eksik bırakıldığını bilemeyecek.

Çünkü insan, görmediği ve farkında olmadığı bilgiden şüphe duyamaz.

Belki de geleceğin en büyük sansürü, kitap yasaklamak ya da interneti kapatmak olmayacak. İnsanların hiç haberdar olmayacağı bilgilerin sessizce görünmez hale getirilmesi olacak.

Sabah uyandığımızda telefonumuza düşen haberlerden sosyal medyada önümüze çıkan içeriklere kadar birçok şey aslında görünmez algoritmalar tarafından seçiliyor.

Milyarlarca bilgi arasından hangisini göreceğimiz, hangisini hiç görmeyeceğimiz artık büyük ölçüde yazılım sistemleri tarafından belirleniyor. Üstelik bu durum yalnızca sosyal medya için geçerli değil.

Arama motorlarından alışveriş sitelerine, finans piyasalarından eğitim sistemlerine kadar hayatın hemen her alanında benzer mekanizmalar çalışıyor.

Bundan yaklaşık otuz yıl önce internete bağlanabilmek başlı başına bir ayrıcalıktı.

Daha sonra internet üzerinde bilgi aramayı öğrendik.

Şimdi ise yapay zekâ bizim yerimize bilgiyi buluyor, özetliyor ve hatta yorumlamaya başlıyor. İlk bakışta büyük bir kolaylık gibi görünen bu gelişmenin uzun vadede çok önemli bir sonucu var. İnsanlar bilgi üretmekten çok, kendilerine sunulan bilgiyi tüketmeye başlıyor.

SORU SORMADAN UYGARLIK İLERLEYEMEZ

Bir üniversite öğrencisini düşünelim. Bundan yirmi yıl önce aynı konuda beş farklı kitap açmak, makaleleri karşılaştırmak ve kendi sonucuna ulaşmak zorundaydı. Bugün ise tek bir soruyla birkaç saniye içinde........

© Aydınlık