Uluslararası politikada güç yalnızca füze, savaş uçağı, enerji kaynakları veya ordunun büyüklüğüyle ölçülmez. Bir devletin gerçek kapasitesi, ağır krizler karşısında kurumlarını çalıştırabilmesi, karar alma süreçlerini sürdürebilmesi, toplumu mobilize edebilmesi ve rakiplerinin hesaplarını değiştirebilmesiyle de anlaşılır.

Bu nedenle Ayetullah Seyyid Ali Hamaney'in cenaze törenini sadece dini bir merasim veya büyük bir lidere veda olarak değerlendirmek yetersiz kalır. Bu tören aynı zamanda İran devletinin Hamaney sonrasında nasıl yol alacağı sınandığı büyük bir siyasi olaydı.

Washington, Tel Aviv, bölge ülkeleri, İran'ın müttefikleri ve İran'da hızlı bir siyasi çözülme bekleyen çevreler aynı sorunun cevabını arıyordu:

Hamaney'in ölümü İran'da bir iktidar boşluğuna ve devlet krizine yol açacak mıydı?

Ortaya çıkan görüntü bu soruya net bir cevap verdi:

Lider kaybedildi, fakat devlet dağılmadı.

TARİHİN EN BÜYÜK CENAZE TÖRENİ: RAKAMLAR VE KAYNAKLAR

İran resmî haber ajansı Fars, (Tarihin En Büyük Cenaze Törenine Katılanların İlk Tahminleri) başlıklı haberinde, Ayetullah Hamaney'in naaşına veda ve cenaze merasiminin altı gün boyunca Tahran, Kum, Necef, Kerbela ve Meşhed olmak üzere beş şehirde düzenlendiğini bildirdi. Tahran'da üç gün (iki gün veda, bir gün asıl cenaze töreni), diğer dört şehirde ise birer gün süren bu merasimler, farklı şehirlerdeki katılımcıların tekrarı da hesaba katıldığında eşi benzeri görülmemiş bir kalabalığı bir araya getirdi.
Resmî kaynaklar, toplam katılımcı sayısını yaklaşık 41 ila 43 milyon olarak doğrulamaktadır. Bu rakam, birden fazla saha ve resmî kaynağın birleştirilmesiyle elde edilmiştir:

• Tören alanına toplu taşıma araçlarıyla yapılan yolculukların istatistikleri,

• Musalla ve cenaze töreninin yapıldığı caddelerde aktif olan cep telefonu sayıları,

• Tören saatlerinde her kişinin ortalama iki buçuk saat bulunması esası,

• Tahran'daki yürüyüş güzergâhındaki nüfus yoğunluğunun hesaplanması,

• Kum'da Camkeran Camii'nden kutsal türbeye kadar olan alanın büyüklüğü,

• Meşhed'de havaalanından İmam Rıza Türbesi'ne kadar olan güzergâhın uzunluğu.

Bunlara ek olarak, Irak Başbakanlık Ofisi'nden yetkililerin resmî verileri, Necef ve Kerbela'daki cenaze törenine yaklaşık 10 milyon kişinin katıldığını teyit etmiş ve bu veri bağımsız bir hesaplama unsuru olarak değerlendirilmiştir.

Tüm bu saha ve kombinasyon verilerine dayanarak, ilgili makamlar en iyimser tahminlerle bile bu törenin son yüzyıldaki tüm benzer örnekleri geride bıraktığını ve tarihin en büyük cenaze töreni olduğunu vurgulamıştır.

SAVAŞIN ULAŞAMADIĞI SİYASİ HEDEF

Bir savaşın başarısı yalnızca vurulan tesislerle, imha edilen askeri sistemlerle veya öldürülen komutanlarla ölçülmez. Asıl mesele, savaşın siyasi hedeflerine ulaşıp ulaşmadığıdır.

Eğer ABD ve İsrail'in temel amacı İran'ın yönetim yapısını felç etmek, toplum ile devlet arasındaki çatlakları derinleştirmek, liderlik boşluğu oluşturmak ve ülkeyi içeriden çözmek idiyse, cenaze töreninde ortaya çıkan tablo bu hedefin gerçekleşmediğini gösterdi.

İran ağır kayıplar verdi. Liderini ve çok sayıda üst düzey kadrosunu kaybetti. Askeri, ekonomik ve toplumsal maliyetler ödedi. Ancak güvenlik mekanizması çalışmaya devam etti. Karar alma süreci durmadı. Liderlik geçişi yönetildi. Devlet kurumları görevlerini sürdürdü. Milyonlarca insan savaş şartları altında mobilize edildi.

Bu nedenle törenin en önemli mesajı yalnızca Hamaney'e bağlılık değildi. Asıl mesaj, İran devletinin devamlılığının tek bir kişinin fiziksel........

© Aydınlık