menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Siyasetin ötesinde kalıcılık: COP31 iklim eylemini nasıl kalıcı hale getirebilir?

9 0
10.11.2026

Wolverhampton Üniversitesinde Çevre Teknolojisi alanında Öğretim Üyesi ve Birleşik Krallık'taki Ulusal Brownfield Enstitüsünün Akademik Direktörü Doç. Dr. Hamid Pouran, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nın (COP31) ardından iklim eyleminin kalıcılığını ve bu süreçte altyapı, sanayi teşvikleri ile finansmanın kritik rolünü AA Analiz için kaleme aldı.

Yürürlüğe girişinin onuncu yılında Paris İklim Anlaşması'nın kalıcılığı yeni bir sınavdan geçiyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen ve iklim değişikliği ile mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan COP31, 9 Kasım itibarıyla kapılarını açarken, ABD bir kez daha mutabakatın dışında yer alıyor. BM Çevre Programı'nın (UNEP) son Emisyon Açığı Raporu, küresel ısınmanın sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 derece sınırını aşacağını ortaya koyuyor. Mevcut politikaların sürmesi halinde ise bu yüzyıl bitmeden ısınma 2,8 dereceyi bulabilir. Dolayısıyla bugün yanıtlanması gereken asıl soru, siyasi taahhütler kalıcı olmasa dahi iklim eyleminin nasıl kalıcı hale getirilebileceğidir.

Salgın süreci, emisyonların hızla düşebileceğini kanıtladı. Enerji kaynaklı küresel karbondioksit emisyonları 2020'de yüzde 5,8 geriledi, ancak 2021'de yeniden rekor seviyeye çıktı. Ne var ki ekonomik kapanmalar, seyahat kısıtlamaları ve toplum genelinde yaşanan sıkıntılar, iklim mücadelesi için örnek alınacak iyi bir model değil. Buradaki asıl mesele, insanların geçim kaynaklarını ve daha iyi bir yaşam kurma fırsatlarını ellerinden almadan emisyonları düşürebilmektir.

Artan nüfus ve genişleyen orta sınıf, beraberinde daha fazla konut, ulaşım ve soğutma ihtiyacı getirecek. Enerji verimliliğindeki artış bu ihtiyaçlar için gereken tüketimi bir miktar dizginlese de yükselen beklentileri karşılamak daha fazla enerji arzı gerektiriyor. Özetle karbonsuzlaşma süreci, ekonominin enerji kaynağını dönüştürürken üretkenliğini de korumak zorunda.

Altyapı tercihleri ve madalyonun iki yüzü

Siyasi vaatler hızla değişebilir, ancak altyapı kalıcıdır. Enerji santralleri, fabrikalar ve iletim şebekeleri seçim takvimlerine bağlı kalmadan on yıllar boyunca çalışmaya devam eder. Bu tesislerin sahipleri, çalışanları, finansörleri ve müşterileri, çarkların dönmeye devam etmesinden doğrudan çıkar sağlar. Bu nedenle COP31'in başarısı, temiz enerji yatırımlarını hayata geçirmeyi ne kadar kolaylaştırdığı ve bu yatırımlardan geri dönmeyi ne kadar zorlaştırdığıyla ölçülmelidir.

Geleceğe güvenle bakmak için güçlü nedenler var. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), temiz enerji yatırımlarının 2026 yılında 2,2 trilyon dolara ulaşarak fosil yakıtlara ayrılan bütçeyi neredeyse ikiye katlamasını bekliyor. Nitekim Carbon Brief'in şubat ayında yayımladığı analiz, Donald Trump'ın kömür sektörünü canlandırma vaatlerine rağmen, o tarihe kadarki görev süreleri boyunca ABD'deki kömür kurulu gücünün yaklaşık 57 GW azaldığını ortaya koydu.........

© Anadolu Ajansı Analiz