Milli İstihbarat Akademisi Başkan Yardımcısı Dr. Hakkı Uygur, ABD-İran arasında yapılan geçici ateşkesin İran'a ve diğer aktörlere yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.

Pakistan’ın arabuluculuğuyla ABD ve İran arasında gerçekleştirilen ve 8 Nisan gecesi açıklanan ateşkes birçok açıdan dönüm noktası olabilir. İki haftalık ve geçici olduğu belirtilen söz konusu ateşkesle ilgili çok sayıda husus henüz müphem olsa da ve taraflardan farklı açıklamalar gelse de mesele müstakil olarak değerlendirilmeyi hak ediyor. Öncelikle ABD Başkanı Donald Trump’ın teyit ettiği ve "çalışılabilir temel" olarak nitelendirdiği İran’ın on maddelik şartlarına bakıldığında savaş ABD ve İsrail açısından büyük bir hayal kırıklığı ile sonuçlanmış görünüyor. Zira taslak planın "rejim değişikliği, şartsız teslim, taş çağına döndürme ve medeniyeti yok etme" gibi hedefleri içermesi bir yana İran açısından tüm yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş mal varlıklarının iadesi ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolü gibi uzun vadeli büyük kazanımları içeriyor. Her ne kadar Trump yönetimi sonradan İran’ın on maddelik taslağını tanımadığını açıklasa da İsrail ve Körfez’deki bazı çevrelerin rahatsızlığı ve ateşkes sonrası İsrail’in Lübnan’a yönelik öfkeli saldırıları İran’ın taslağının geçerli olduğunu düşündürüyor. Bugünden bakıldığında Trump’ın adeta sinir krizleri geçirdiği ve küfürlü açıklamalar yaptığı an itibarıyla böyle bir geri adıma karar verdiğini söylemek mümkün.

İranlıların Ramazan Savaşı adını verdikleri 40 günlük savaş bir yanıyla geçen yıl 12 gün süren çatışmaların sonuçlarının farklı yorumlanmasından kaynaklanmıştır. Trump yönetimi 12 gün süren çatışmalar esnasında İran’ın savaşma kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini ve dolayısıyla İran’ın artık teslim olması gerektiğini savunurken Tahran ise aldığı darbelere rağmen savaşın stratejik konumlanmasında bir değişikliğe yol açmadığını ileri sürmüş, hatta müzakereler için savaş öncesi mekanı seçerek, süreklilik ve "değişen hiçbir şey yok" mesajını vermeye çalışmıştı. Dolayısıyla son savaşın farklı yorumlanmaya izin vermeyecek şekilde net biçimde sonuçlanması gerektiği, bu yüzden de daha uzun süreceği de öngörülmüştü.

Savaş derinlemesine incelendiğinde, İran’a önemli darbeler vurulan ve üç binden fazla hedefin yok edildiği, İran’ın 45 yıllık dönemine damga vuran Ayetullah Ali Hameney başta olmak üzere ülkenin üst düzey siyasi ve askeri liderlerin öldürüldüğü ilk haftanın ardından ABD/İsrail açısından anlamsız bir bombalama kampanyasına dönüştüğü görülüyor. Nitekim, zaman içinde bu durum daha net biçimde ortaya çıkmaya başladı. Örneğin, inşaat halindeki köprülerin de içinde olduğu sivil ve ekonomik alt yapı hedef alındı. Öte yandan İran içindeki ABD askerlerinin........

© Anadolu Ajansı Analiz