Enflasyon denildiğinde çoğu insanın aklına ilk olarak "Piyasada çok para var, o yüzden fiyatlar yükseliyor." düşüncesi gelir. Elbette piyasadaki para miktarı enflasyonu etkileyen önemli unsurlardan biridir. Ancak hayatın gerçekleri bize gösteriyor ki enflasyon sadece parayla açıklanabilecek bir olay değildir. Üretimden enerjiye, tarımdan dış ticarete, beklentilerden fırsatçılığa kadar birçok etken fiyatların yükselmesine neden olabilir.

Bugün pazara çıkan vatandaş bunu çok net görüyor. Domatesin, biberin, patatesin fiyatı sadece piyasadaki para miktarına göre belirlenmiyor. Kuraklık yaşanıyorsa, üretim azalmışsa, mazot pahalıysa, gübre fiyatı artmışsa, nakliye maliyetleri yükselmişse ürün de pahalı oluyor. Üretici yüksek maliyetle üretim yapınca bunu satış fiyatına yansıtıyor. Sonuçta vatandaşın mutfağı da bundan etkileniyor.

Sanayide de durum farklı değil. Fabrikalar elektrik, doğalgaz, hammadde ve işçilik giderleri arttığında ürünlerini eski fiyatından satamıyor. Çünkü zarar ederek üretim yapmaları mümkün değil. Bu nedenle maliyetlerde yaşanan her artış zamanla market raflarına da yansıyor.

Türkiye gibi üretimde ithal girdiye bağımlı ülkelerde döviz kurunun önemi daha da büyüyor. Birçok fabrikanın kullandığı makine, yedek parça, kimyasal madde ve ara malı yurt dışından geliyor. Döviz yükseldiğinde bu ürünlerin maliyeti de artıyor. Üretici daha pahalıya mal ettiği ürünü doğal olarak daha yüksek fiyattan satıyor. Böylece kur artışı enflasyonu besleyen önemli nedenlerden biri haline geliyor.

Enerji fiyatları da enflasyon üzerinde büyük etkiye sahip. Petrol ve doğalgaz fiyatları yükseldiğinde yalnızca akaryakıt zamlanmıyor. Nakliye giderleri artıyor, fabrikaların enerji maliyetleri........

© Akdeniz Gerçek