menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Zihin yönlendiren güç: Medya

16 0
30.06.2025

Ailede baba figrn ve kltn eytanlatrmak ve toplumda otorite ve egemenlik dncesini yok etmek en bata aileyi datyor ve ardndan da kksz bir birey ina ediliyor. Kapitale, baarya, rekabete ve zevklere tutunan ama temel kutsal deerlere kar hoyratlaan aktrlerden mteekkil bir sosyoloji var karmzda.

Prof. Dr. Mazhar Bal/ Akademisyen, Yazar

Gnmz teknolojisinin en fazla etkiledii alan iletiim sektrdr. letiim alanndaki teknik ilerleme ve dnm, dorudan ve etkin bir ekilde hem maddi kltr hem de manevi kltr etkilemektedir. nantan sosyal deerlere, sanattan bilime ve savunmadan biliime kadar her alandaki normlar belirleyen en gl alan haline gelmitir. Kitle iletiim aralarnn ve sosyal medya platformlarnn sahip olduklar dntrme gc, onlarn ilevlerini bir hayli geride brakmtr artk.

Her ne kadar iletiim, son derece klie bir ifade ile, "her trl diyalog" kurma giriimi olarak tanmlansa da modern zamanlarda daha ok bir harp sanat olarak var olmutur. Ki zaten iletiim alanndaki ilk teknik icatlar "askeri-gvenlik" alanndadr. Gerek kripto haberleme sistemlerinin kurulmas ve deifresi gerekse de dman/rakibi kendi planna uygun bir ekilde ynlendirme abas iletiimi farkl bir boyuta tamtr. letiim artk salt bir diyalog kurma ve haberleme ii deildir. Ayn zamanda bir harp tekniidir de.

Trkiye bugn askeri-gvenlik alannda, savunma sanayinde ok byk ilerlemeler kaydetmitir ve kaydetmeye devam etmektedir. Bunlarn byk bir zafer ile talanmasna son bir adm kald. Bu iletiim alanndaki devrimlerle olacaktr.

Bilgi bazl dzen

Bilindii gibi inlilerin ilk icat ettii abaksten gnmzdeki yapay zeka destekli bilgisayarlara kadar btn bilgi derleme almalarnn asl amac onu sistematik hale getirip "bilgi bazl" (big data eksenli) bir dzen kurmaktr.

Bunu baaran toplumlarn bugn dnyaya yn verdiklerini sanrm tartmaya hacet yoktur. Sadece sosyolojiyi deil, ayn zamanda zihinleri de ynlendiren ok nemli bir imkan sahibi olduklarn gryoruz.

Bugn dnyada sz sahibi olan aktr lkeler, savunma sanayii, iletiim becerisi ve kapasitesi, diplomatik gleri ve ekonomik varlklar ile temayz edenlerdir. Trkiye, kresel bir aktr olma yolunda ilerlerken bu alanlarn tamamnda senkronize bir byme ve gelimeyi hedeflemek durumundadr.

Nitekim Trkiye de bu alanlarla ilgili yeni politikalar ve stratejiler izleyerek kresel sistemin etkin bir aktr olma yolunda nemli baarlar elde etmi bulunmaktadr. letiim ve kamu diplomasini kurumsal bir at altnda gl bir yap haline getiren sn. Fahrettin Altun'un bu alandaki baars son derece takdire ayandr. letiim ve kamu yayncl, bugn sadece bir "haber alma ve haberleme" ii deildir. Ayn zamanda sahip olunan iddiann (medeniyetin) inasdr da.

Zira medyatik bilgi, dramatik bir bilgidir. Dorudan insann zihnine mitik bir ekilde frlatlan bir bilgidir. nk kitle iletiim aralar, drama gelenei erevesinde bizi bilgilendirirler ve dorudan doruya duygulara hitap ederler. Duygular derinden kamlayarak "duygusal bir bilgilenme" srecinin olumasna neden olurlar. Bir baka ifade ile akl paranteze alarak kiiyi enforme ederler. Aslnda bir anlama projesi olan iletiim, belki de hi beklenmedik bir ekilde bir dntrme ve ynlendirme operasyonuna dnmektedir.

Anlamn buharlamas

Zihnimize "anlama" asndan yardmc olan iletiim aralar zamanla onu idi etmektedirler. Bu da doal olarak bizim asl kavramamz gereken anlam buharlatrmaktadr ki Bat dnyasnda da konu bir hayli tartlmaktadr. Mehur iletiim bilimci-felsefeci Jean Baudrillard'n Simlakrlar ve Simlasyon adl kitab bu konuyu ele almaktadr.

nk zihnin anlamasna yardmc olan teknikler, zamanla onun bir donanm haline geliyor ve bu durum, "esasl dnme"yi, "ze dair yordama"y yok ediyor. Bu ise zihnimizin baka bir alandaki ileyiine, inan ile ilgili boyutuna sirayet ederek "iman" ile ilgili pheler uyandryor ve "inkara" neden olabiliyor ki gnmz genlerinde yaygnlaan deizmin de kkenini burada aramak gerekir.

O halde konuyu yle formle edebiliriz; gnmzde medya, ya da iletiim aralar hem bizzat kendileri hem de ierikleri bakmndan toplumsal deiim ve dnmn temelini oluturmaktadrlar. Gndelik yaamdan inanca kadar her alann normunu belirleyecek bir yetkinlie kavumu bir durumdadrlar. Buna gre her ebeveynin, toplumun ve devletin temel grevi evlatlarn,........

© Açık Görüş