Macaristan'da Orban sonrası değişen rota, V4'ü ve ÜDG'yi Polonya-Macaristan liderliğinde yeni bir mimariye taşıyor. Dubrovnik‘teki 11. Zirve, bu dönüşümün ilk somut meyvesi oldu. V4, AB ekseninde bir platforma, ÜDG ise jeo-ekonomik bir araç haline gelirken, Türkiye'nin stratejik ortaklığı ve Polonya'nın koordinasyon rolü bu mimariyi tamamlıyor.

Avrupa'nın Doğu yakasında kartlar yeniden dağıtılıyor; Peter Magyar'ın Tisza Partisi'nin 12 Nisan 2026'daki parlamento seçimlerinde anayasal çoğunluğu elde etmesi, Viktor Orban'ın 16 yıllık iktidarını nihayete erdirmekle kalmadı, Vişegrad Grubu (V4) ve Üç Deniz Girişimi'nde (ÜDG) de canlanmaya neden oldu. Değişimin belirtileri, seçimden sadece 16 gün sonra Hırvatistan'ın Dubrovnik kentinde düzenlenen 11. ÜDG Zirvesi'nde (28-29 Nisan) yapılan değerlendirmeler ve bildiriler ile somut olarak ortaya çıktı. Macaristan seçimleri gölgesinde V4 ve Üç Deniz Girişimi yeni bir hikayenin ilk sayfalarını sundu.

Vişegrad Grubu, 1991'de Polonya, Çekya, Slovakya (o dönemde iki ülkenin müşterek adı Çekoslovakya'ydı) ve Macaristan arasında AB ve NATO entegrasyonu için kurulmuş bir siyasi koordinasyon platformuydu. 2015-2022 dönemindeki iktidarlar süresince Polonya ve Macaristan ekseninin başını çektiği V4 grubu AB içinde "muhalif blok" olarak konumlandırılmış ve AB ile uzun süreli ve yüksek düzeyde gerginlikler yaşanmıştı. Rusya-Ukrayna savaşının başlaması bu yapı içerisinde derin ayrışmalara neden oldu. Polonya'da Donald Tusk 'un 2023'teki iktidara dönüşüyle Polonya AB eksenli ve Ukrayna'ya daha fazla destek çizgisine yönelirken, Orban'ın Rusya'ya yakın duruşu ve Ukrayna'ya karşı tutumu V4'ün uzun süre arka planda ve düşük profilli kalmasına neden oldu. Bu açıdan Macaristan'ın yeni lideri Magyar 'ın ilk yurtdışı ziyaretini Varşova'ya planlaması "AB destekçisi bir Orta Avrupa ekseni" nin doğuşu olarak yorumlanıyor.

Polonya, V4 içindeki yaklaşık 40 milyonluk nüfus ve ekonomik gücüyle grubun doğal lideri konumunda. Macaristan'daki değişimle birlikte bu rol kurumsal olarak da pekişti. Slovakya Başbakanı Robert Fico'nun Rusya pozisyonu hâlâ sıra dışılığını korusa da, Polonya-Çekya-Macaristan üçlüsü V4'ün yeni çekirdeğini oluşturuyor. Bir çok analiz V4'ü "Berlin-Paris eksenine karşı bölgesel denge unsuru" olarak görüyor. Ancak, uzun yıllar V4'ün Brüksel elitlerinin başını ağrıttığı ve neticede ciddi yaptırımlar ile karşılaştıkları ve fon desteği alamadıkları unutulmamalı. Öyle ki AB'nin kurucu değerleri ve varlığı uzun süre tartışılmıştı.

ÜDG, 2015'te Polonya ve Hırvatistan öncülüğünde başlatılan, Baltık-Adriyatik-Karadeniz arasında 13 AB ülkesini kapsayan ekonomik-altyapı odaklı bir forum. V4 ülkelerinin tamamı ÜDG üyesi; bu da Girişimi V4'ün "jeo-ekonomik ayağı" haline getiriyor. Polonya, her iki platformun da motoru konumunda. 2024-2025 V4 başkanlığını "V4: Back to Basics" sloganıyla yürüten Varşova, ÜDG'de de en aktif üyelerden biri. Seçimler neticesinde Macaristan'daki AB yanlısı kırılmanın, Slovakya'daki Fico'yu izole etmesi ve Macaristan'ın halihazırda devam eden rotasyonel liderliğinde V4-ÜDG iş birliğini hızlandırması bekleniyor.

Ayrıca, Magyar' ın liderliğinde Macaristan'ın AB içindeki veto gücünü kullanmayacağı düşünüldüğü için nitelikli çoğunluk oylaması ve dış politika konsensüsü de rahatlamış durumda; dondurulan yaklaşık 18 milyar avro uyum fonu ile savunma kredileri serbest kalacak olmasının yaratacağı siyasi reset, doğrudan Üç Deniz Girişimi ile etkileşim halinde.

AB içinde siyasi blokajların kalkacak olması karar alma mekanizmalarını daha kararlı hale getirecek, bu durum "V4'ün normalleşmesi ve muhalif bloğun erimesi" olarak........

© Açık Görüş