Jeopolitiği anlamak isteyenler yalnızca haritalara, füzelere veya askerî birliklere bakmamalıdır. Haritanın üzerinde kimin yaşadığına, o insanların o coğrafyaya hangi tarihsel süreçlerin sonunda yerleştiğine ve demografik dengelerin hangi politikalarla değiştirildiğine de dikkat etmek gerekir.

Bülent Atasever/ Yazar

Rusya-Ukrayna savaşı beşinci yılına girerken dünyanın dikkati hâlâ cephe hattına çevrilmiş durumda. Hangi şehir bombalandı, hangi savunma hattı çöktü, ateşkes ihtimali doğdu mu, doğmadı mı... Oysa bugün Donbas ve Kırım'da yaşananları yalnızca 24 Şubat 2022 sabahından başlatarak anlamak mümkün değildir. Çünkü bazı savaşlar ilk kurşunla başlamaz. Önce tarih yeniden yazılır, sonra nüfus dengeleri değişir, en sonunda da bu değişim siyasi ve askerî gerekçelere dönüştürülür.

Bilindiği üzere Donbas, Ukrayna'nın doğusunda Donetsk ve Luhansk çevresinde şekillenen büyük bir sanayi havzasıdır. Sovyetler Birliği döneminde kömür, demir-çelik ve ağır sanayinin merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Kırım ise Karadeniz'e hâkim konumu ve Sivastopol Deniz Üssü nedeniyle Rusya açısından sıradan bir yarımada değil, askerî ve jeopolitik değeri son derece yüksek bir bölgedir. Bugün savaşın en sert biçimde yaşandığı alanların bu iki bölge olması bu nedenle tesadüf değildir.

Demografik yapıdaki derin kırılmalar

Meseleyi anlamak için Stalin dönemine, 1930'lu yılların kolektifleştirme politikalarına ve Holodomor(Büyük Kıtlık) felaketine bakmak gerekir. Holodomor felaketi ile onu izleyen İkinci Dünya Savaşı yılları, Ukrayna'nın demografik yapısında derin kırılmalara yol açtı. Milyonlarca insan açlık, savaş ve işgalin neden olduğu yıkım nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Özellikle doğu bölgelerinde nüfusun azalmasına, yerleşimlerin boşalmasına ve toplumsal yapının derinden sarsılmasına yol açtığı da bilinmektedir. Ardından sanayileşme politikaları çerçevesinde Sovyet coğrafyasının farklı bölgelerinden, büyük ölçüde Rus kökenli nüfus Donbas'a yerleştirilmiştir. Böylece ekonomik kalkınma hedefiyle yürütülen iskân politikaları, bölgenin demografik ve kültürel yapısını da uzun vadede değiştirmeye başlamıştır.

Benzer, hatta daha sert bir dönüşüm Kırım'da........

© Açık Görüş