Son yıllarda tüm dünya ekonomisi teknoloji devlerinin kurguladığı algoritmaların egemenliğinde. Ekonominin, siyasetin, yeni baronları artık teknoloji şirketleri. Meta (mal üreten) şirketlerinin tahtları yerle bir, en çok kazananlar onlar. Eskinin devasa firmalarının isimleri dahi anılmıyor. Başta Microsoftlar, Apple’ler, Amazonlar, Metalar, Alphabet’ler, günümüzde dünyayı haksızca sömürenler. Hem de ne sömürme, ortada mal, meta yok, oyunun başında bir “fikri mülkiyet” tabusu çıkardılar ve de sanki sadece garaj firmalarına, yazılım firmalarına, teknoloji şirketlerine, büyük beşliye var bu dokunulmazlık. Dünya devi oldular, hala dokunulmazlık zırhının ardındalar. Bu devlere dokunan yanar, zamanında bir meta-mal üreticisi Volkswagen bir yazılım firması (Diesel gate 2015) ile takışmıştı anımsıyorsanız VW “birkaç satır kod yazıyor, yazılımınızın fiyatını şişirip kolay para kazanıyorsunuz”, demişti. Çok haklıydı bu söyleminde, tabii ki Volkswagen’in sorumluluğunu burada konu etmiyorum.

***

Yazılımda “küçük bir değişiklik” yaptın mı, yeni versiyon deyip güncelleme ücretlerini kaparsın. Algoritma optimizasyonu der, paraları kaparsın, lisans modeli değişikliği yapar, yine fiyatını şişirirsin. Teknoloji şirketlerinin yaptığı budur. Bir yazılım satın alırsın,........

© 9 Eylül Gazetesi