Gaziantep’in Baklava Ustaları ve Geleceğe Kalan Miras
Gaziantep’ten ayrılırken bavulum her zamanki gibi ağırdı.
İçinde dostlarıma götüreceğim baklavalar vardı. Özellikle Yunan arkadaşlarımın siparişleri öyle çok oluyor ki bazen adalara giderken gümrükte ticaret yaptığımı düşüneceklerinden endişeleniyorum.
Ama bu kez bavulumdaki baklavalardan daha ağır bir şey taşıyordum: Bir düşünce.
Bir lezzet nasıl kuşaklar boyunca yaşayabilir? Bir usta, yıllar içinde kazandığı bilgiyi kendisinden sonrakilere nasıl aktarabilir? Bir marka büyürken onu değerli kılan ruh nasıl korunabilir?
Gaziantep’te Murat Güllü ile yaptığımız sohbet bu soruların kapısını araladı. Baklavanın inceliklerinden başladık; toprağa, iklime, tarihe, aileye, ustalığa ve geleceğe uzandık.
Fakat şehirden ayrılırken düşündüğüm yalnızca Murat Güllü değildi.
Gaziantep’in bütün baklava ustalarıydı.
Bir şehrin lezzeti tek bir ustaya sığmaz
Gaziantep’in en sevdiğim taraflarından biri, gastronomi zenginliğinin tek bir isimden veya markadan ibaret olmaması.
Güllüoğlu ailesinin farklı kuşaklara ve işletmelere uzanan baklava geleneği, İmam Çağdaş öncülüğü, Koçak’ın ustalığı, Zeki İnal’ın kendine özgü çizgisi, Çelebioğulları, Hamido, Ömer Kozan, Nacaroğlu ve daha nice baklavacı…
Her birinin ayrı müşterisi, ayrı üretim anlayışı, ayrı hikâyesi var.
Kimi yıllardır aynı dükkânda çalışıyor. Kimi yeni kuşakların girişimciliğiyle büyüyor. Kimi Türkiye’nin farklı şehirlerine, kimi uluslararası pazarlara ulaşıyor.
Ama bu büyük isimlerin yanında daha az tanınan, sabahın ilk ışıklarıyla imalathanesine giren, bütün gün hamur açan, fıstık ayıklayan, tepsi hazırlayan, fırının başında bekleyen yüzlerce insan da var.
İşte Gaziantep baklavasının gerçek gücü burada.
Birbirinden öğrenen, birbirleriyle rekabet eden, kimi zaman birbirlerini eleştiren ama aynı büyük lezzet kültürünü yaşatan ustalarda.
Bir şehrin gastronomik başarısını yalnızca birkaç ünlü markaya bağlamak, o şehrin görünmeyen emeğine haksızlık olur.
Gaziantep baklavası bir kişinin değil, kuşaklar boyunca çalışan binlerce insanın ortak eseridir.
Ustalığın görünmeyen tarafı
Murat Güllü ile konuşurken en çok üzerinde durduğumuz konulardan biri ustalığın nasıl kazanıldığıydı.
Bugün internette binlerce baklava tarifi bulabilirsiniz.
Kaç gram un kullanılacağı, şerbetin ne kadar kaynatılacağı, fırının kaç derece olması gerektiği ayrıntılarıyla anlatılıyor.
Ama aynı tarifi uygulayan herkes aynı baklavayı yapabiliyor mu?
Elbette hayır.
Çünkü hamurun ne zaman hazır olduğunu anlamak, fıstığın kokusundan niteliğini sezmek, tereyağının dengesini yakalamak ve baklavanın çıtırlığını korumak yalnızca teknik bilgiyle açıklanamaz.
Bunlar yıllar içinde kazanılan tecrübeler.
Ustalık biraz elin hafızasıdır.
Biraz gözün dikkati.
Biraz da damağın sezgisi.
Ben zeytinyağı üretiminde de benzer bir durum görüyorum.
Çeşme, Urla ve Karaburun’daki zeytinliklerimizde öğrendiğim bir şey var: Aynı zeytin çeşidi, aynı sıkım yöntemi, hatta aynı üretici bile her yıl........
