Μέχρι το τέλος της εβδομάδας θα έχει ψηφιστεί το νομοσχέδιο «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού- Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εντός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές», ύστερα από μία εντατική περίοδο εργασιών, η οποία περιλάμβανε τρεις συνεδριάσεις Διακομματικής Επιτροπής, τρεις συνεδριάσεις του Κοινοβουλίου, με μία εξ αυτών να αποτελεί συνεδρίαση ακρόασης διασπορικών φορέων, και συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής (03-04.03.2026).

Συνολικά, το προτεινόμενο νομοσχέδιο, εισάγει δύο μεταρρυθμίσεις. Αρχικά, αναγνωρίζει το δικαίωμα επιστολικής ψήφου στους εκτός Ελλάδας εκλογείς στις εθνικές, βουλευτικές εκλογές. Παράλληλα, προβλέπει τον ορισμό τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, όπου οι εγγεγραμμένοι εκλογείς θα έχουν τη δυνατότητα να ψηφίσουν όποιο/όποια επιθυμούν. Ως συνέπεια, οι Έλληνες και οι Ελληνίδες του εξωτερικού θα μπορούν να επιλέξουν απευθείας το κόμμα και τον υποψήφιο του με σταυρό προτίμησης. Το ψηφοδέλτιο θα είναι κοινό για όλο τον κόσμο, καθώς η ομογένεια θα θεωρείται μία περιφέρεια και άρα θα αντιμετωπίζεται ενιαία. Στην πράξη, ο απόδημος της Γερμανίας θα ψηφίζει για τον απόδημο της Αυστραλίας, της Αμερικής και ούτω καθεξής.

Με αυτά τα δεδομένα και ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της Ολομέλειας και την στάση των κομμάτων της Βουλής, είναι σημαντικό να συζητήσουμε προσεκτικά και με σοβαρότητα τις απόψεις των εκπροσώπων των διασπορικών φορέων, όπως αυτές διατυπώθηκαν κατά την κοινή συνεδρίαση της Διαρκής Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης και της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ελληνισμού της Διασποράς, που πραγματοποιήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2026, καθώς συνδράμουν στην κατανόηση της διασποράς ως πολιτικό υποκείμενο. Διασφαλίζουν δε, μία καλύτερη δημόσια πολιτική.

Συνολικά, στην ακρόαση των εξωκοινοβουλευτικών φορέων συμμετείχαν διαδικτυακά και δια-ζώσης έντεκα (11) εκπρόσωποι οργανώσεων από την Σουηδία, τις Βρυξέλλες, την Αλεξάνδρεια, την Κωνσταντινούπολη, την Γερμανία, το Παρίσι, τη Μελβούρνη, την Αργεντινή και την Δανία. Οι εκπρόσωποι της Νέας Υόρκης (Αμερική) και του Τορόντο (Καναδάς), καθώς επίσης και η Παγκόσμια Διακοινοβουλευτική Ένωση Ελληνισμού (ΠΑΔΕΕ) δεν συμμετείχαν λόγω προβλημάτων συνδεσιμότητας εξαιτίας των ακραίων καιρικών φαινομένων στην Αμερική.

Επί της Αρχής, οι περισσότεροι/ες καλωσόριζαν την νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι ανταποκρίνεται και ικανοποιεί τα διαχρονικά αιτήματα των διασπορικών κοινοτήτων. Για τους περισσότερους/ες, ο ορισμός μιας Ενιαίας εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού «αποτελεί ένα θετικό βήμα, δεδομένου ότι αναγνωρίζει την ανάγκη για την διακριτή εκπροσώπηση των Αποδήμων» (εκπρόσωπος Κοινότητας Αλεξάνδρειας), επιτρέποντας στους απόδημους να αναδείξουν άμεσα τους εκπροσώπους και «αντιμετωπίζοντας την ψήφο τους ως ισότιμη που θα προσμετράται στο αποτέλεσμα» (εκπρόσωπος Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας). Επί της Αρχής, σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι διασπορικών φορέων μίλησαν θετικά για το εγχείρημα της επιστολικής ψήφου, υποστηρίζοντας ότι θα διευκολύνει την πρόσβαση των αποδήμων, την πρόσβαση των κοινωνικά αποκλεισμένων συμπατριωτών ΑμεΑ και θα αμβλύνει τις γεωγραφικές αποστάσεις στο εσωτερικό των χωρών, αφού τα εκλογικά κέντρα δεν είναι πολλά.

Η εμπειρία ευρωεκλογών του 2024, στο πλαίσιο των οποίων είχε ανακύψει το πολιτικό σκάνδαλο με τη διαρροή προσωπικών δεδομένων των αποδήμων, αλλά και αστοχίες στην αποστολή και παραλαβή των φακέλων από τις ταχυδρομικές εταιρείες, δεν φάνηκε να είχε αφήσει κάποιο ουσιαστικό αποτύπωμα. Εξαίρεση, αποτέλεσε η εμπειρία της εκπροσώπου της Ελληνικής Κοινότητας της Δανίας, η οποία ανέφερε ότι στις ευρωεκλογές είχαν σημειωθεί αστοχίες με την επιστολική εξαιτίας της δυσλειτουργίας των μεταφορικών εταιρειών στις οποίες είχε ανατεθεί η διαδικασία. Με αυτό το σκεπτικό, οι περισσότεροι/ες χαιρέτησαν την πρόβλεψη για επιστολική και δια ζώσης ψηφοφορία.

Δεν είχαν όμως όλοι/ες την ίδια θετική αντίληψη για την Ενιαία Εκλογική Περιφέρεια Αποδήμων. Μάλιστα, κατά την ακρόαση, διαφάνηκαν σοβαρές επιφυλάξεις για τη σχετική ρύθμιση λόγω του ελλείμματος αντιπροσώπευσης που αναπόφευκτα θα επιφέρει στις γεωγραφικές περιφέρειες. «Η πρόβλεψη μιας εκλογικής περιφέρειας με τρεις βουλευτικές έδρες για το σύνολο της επικράτειας του Απόδημου Ελληνισμού είναι ζήτημα προς περαιτέρω εξέταση. Είναι δυνατόν κατά την εφαρμογή να ανακύψουν ζητήματα ουσιαστικής εκπροσώπησης των επιμέρους γεωγραφικών περιφερειών και κοινοτήτων, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί στο πλαίσιο του πρώην Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού, γεγονός που ενδέχεται να προσβάλλει την αρχή της αντιπροσωπευτικότητας» ανέφερε ο εκπρόσωπος Κοινότητας Αλεξάνδρειας). (…) «Στις Ηνωμένες Πολιτείες στις βουλευτικές εκλογές (σ. της Ελλάδας) είχαν ψηφίσει 2.750 άτομα. Μόνο στο Βέλγιο (…) είχαμε 2.098 ψήφους, δηλαδή περισσότερες από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό λέει κάτι. Θα ήταν άδικο να βγουν τρεις έδρες μόνο στην Αμερική, τρεις έδρες μόνο στην Ευρώπη ή τρεις έδρες μόνο στην Αυστραλία. Εδώ θα πρέπει να γίνει κάτι» ανέφερε ο εκπρόσωπος της Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών.

Παράλληλα, διατυπώθηκαν προβληματισμοί σχετικά με το υπέρογκο κόστος διεξαγωγής μίας προεκλογικής καμπάνιας στην Ενιαία περιφέρεια, αφού υπολογίζεται να κυμανθεί σε 200.000 ευρώ και άνω. Το ζήτημα του σταυρού προτίμησης και της διεξαγωγής εκλογών με τρεις, τέσσερις υποψηφίους από κάθε κόμμα, σε μία και μοναδική παγκόσμια περιφέρεια, αλλά και της διεξαγωγής ενός υποτυπώδους ουσιαστικού προεκλογικού αγώνα σε 60 και πλέον χώρες είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη, αν όχι ανέφικτη εξίσωση, είπε ο εκπρόσωπος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας.

Τέλος, διατυπώθηκαν έντονες ανησυχίες για το ζήτημα της κομματικοποίησης της ψήφου, καθώς ενδέχεται τα κόμματα να προτείνουν υποψήφιους/ιες οι οποίοι/ες δεν γνωρίζουν σε βάθος τα διασπορικά ζητήματα. Έτσι, το ερώτημα: «Ποιος δικαιούται να ομιλεί για την ελληνική διασπορά» τέθηκε με τον πιο σαφή τρόπο κατά τη διάρκεια της ακρόασης φορέων. Με αυτά τα δεδομένα, και ανεξάρτητα από την τελική απόφαση της Ολομέλειας, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συζητηθούν ευρύτερα, σε βάθος και με σοβαρότητα, οι προβληματισμοί που διατυπώθηκαν, καθώς αφενός μεν αποτυπώνουν κάποιες από τις πτυχές της διασποράς ως αυτόνομου πολιτικού υποκειμένου, αφετέρου δε, συμβάλλουν στη διαμόρφωση πιο συνεκτικών και αποτελεσματικών δημόσιων πολιτικών.

*Η Μαρία Φιλιώ Τριδήμα είναι αναπληρώτρια Συντονίστρια του Τμήματος Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Πολιτικής, Διεθνών Σχέσεων και Αποδήμων του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

© Η Αυγή