menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Devasa Fon Dolandırıcılığının Temelindeki Yapısal Sorunlar

29 0
12.10.2026

Devasa Fon Dolandırıcılığının Temelindeki Yapısal Sorunlar

SPK, sermaye piyasalarında işlenen bazı suçları ve suçluları savcıların erişimi dışında tutabilecek yetkilerle donatılmış.

131 fonda 455 bin 758 yatırımcıyı etkileyen, toplamı 18 milyar doları bulduğu söylenen sermaye piyasası vurgununda, piyasa dolandırıcılığı ve emniyeti suistimal dâhil onlarca, belki yüzlerce suç işlendiği, birilerinin bunu organize ettiği, birilerinin de göz yumduğu açıkça ortada.

Fakat sanırsınız ki yüzlerce kişiye uzanabilecek ilişkileri, suç oluşturan işlemleri, bunları kimlerin nasıl işlediğini, yardım ve yataklık edenleri bütün ayrıntılarıyla savcılıklar ortaya çıkaracak.  Suçu önleyecek denetimin neden ve nasıl ihmal edildiğini, bu ihmale yol açabilecek rüşvet, irtikâp ve diğer suçları, kimlerin menfaat sağladığını, sanırsınız, savcılar belirleyecek ve tüm sorumlulara mahkeme önünde hesap soracak.

Bakanın izni, SPK’nın talebi

Hiç de öyle değil. Savcılıkların bunları soruşturabilmesi için önceden bakandan izin alması, bazı piyasa suçlarında ise SPK’nın resmen talepte bulunması şart.

Cumhurbaşkanının atadığı SPK başkanını soruşturmak için yine onun atadığı, görevini ihmal veya ihlalinden fiilen sorumsuz olan bakanın izni şart.

Savcının SPK başkan ve üyeleri hakkında soruşturmak istediği suçlar önce bakanın veya SPK’nın süzgecinden geçecek; izin verilmez veya SPK resmen talep etmezse dosya kapanacak.

SPK adeta özel savcılık

Fon vurgununda mensuplarının ihmal ve suistimal şüpheleriyle tartışmaların odağındaki SPK, garip biçimde, kendi kurumunun hukuki, mensuplarının cezai sorumluluğu söz konusu olabilecek suçlarda ve suç konusu eylemlerin önemli bölümünün gerçekleştiği Borsa İstanbul yönetimi hakkında savcılıklara soruşturma izni veren konumda.

Dahası SPK, sermaye piyasalarında işlenen bazı suçları ve suçluları savcıların erişimi dışında tutabilecek yetkilerle donatılmış. Sermaye Piyasası Kanunu’nun 115. maddesi, Kanunda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçların soruşturulmasını SPK’nın resmî talebine bağlıyor. SPK talep etmezse savcılık soruşturma yapamıyor, ceza davası açamıyor. Mağdurların şikâyeti de yetmiyor; SPK’nın savcılığa yazılı başvurusu gerekiyor.

İç denetiminde suç işlendiği kanaatine varırsa savcıdan dava açmasını isteyebilen adeta savcılık gibi hareket eden SPK’nın talebini savcılar yerine getirmek durumunda. Böylece SPK, soruşturma açılıp açılmayacağını, kimin neden soruşturulacağını belirliyor.

SPK’nın resmî talebini soruşturmanın ve ceza davasının ön şartı yapmanın haklı hiçbir gerekçesi yoktur. Savcıya uzmanlık desteği sağlamak yerine, olağan görevini bağımsız olarak yapmasını SPK’nın talebine bağlamak son derece hatalıdır.

Piyasa işlemlerinin gerektirdiği teknik bilgi, soruşturma işlemlerini savcılıklardan alıp SPK’ya vermenin gerekçesi olamayacağı gibi sermaye piyasası suçlarında uzman savcılıklar kolaylıkla oluşturulabilir.

Dayanaksız soruşturmaları önlemek gibi saçma bir amaç da gerekçe olamaz. Savcılar zaten soruşturma gerekip gerekmediğini belirlemek için vardır.

SPK’nın soruşturma kararı vermemesine karşı Danıştayda iptal davası açılabilmesi bu sakıncaları gidermez.

Üstelik SPK’nın kendi elemanlarının olası kusurlarını araştırması açık bir çıkar çatışması riski doğurur.

Sermaye piyasası suçlarında da savcılıklar somut suç şüphesini doğrudan soruşturmalı, gerekirse bilgi, belge ve uzmanlık desteğini SPK veya diğer kurumlardan edinebilmelidir. Dayanaksız iddialara karşı güvenceyi de bağımsız yargı vermelidir.

SPK kime hesap verir?

Yedi üyeli Sermaye Piyasası Kurulunun başkan ve üyelerini Cumhurbaşkanı atıyor. Kurulun ilgili olduğu Hazine ve Maliye (HM) Bakanını da o atıyor.

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 133/1. maddesine göre, görevle bağlantılı suçlarda Kurul başkan ve üyeleri için bakan, personel için Kurul başkanı izin veriyor.

Bakan, görevlendirdiği müfettişlerin araştırmasında Kurul başkanının kendisine çıkar sağlama veya Kurula zarar verme kastıyla hareket ettiğine ve işlemler sonucunda kişisel çıkar sağlandığına ilişkin açık ve yeterli emare bulunursa izin verebilir. Nitekim eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül için savcılığın soruşturma izni istemesi üzerine bakan, teftiş birimini görevlendirmiş.

Bakanın izin veya ret kararına karşı Danıştaya itiraz süresince soruşturmaya başlanamıyor.

İzin verenler kime hesap verir?

Ceza sorumluluğu şahsidir. Anayasa’nın yürütme yetkisini tek başına verdiği Cumhurbaşkanı, atadığı kamu görevlilerinin görevi ihlal ve suistimal gibi suçlarından sorumlu değildir.

Türkiye usulü cumhurbaşkanlığı sistemini getiren, uzun süredir tek başına yürütmeyi temsil eden Sayın Erdoğan’ın fon vurgununda siyasi sorumluluğu ortadadır. Erdoğan hem SPK başkan ve yönetim kurulu üyelerini........

© yetkinreport.com