İnsanoğlu, kendini tanımaya başlamasından itibaren evrendeki tüm varlıkları yaratan bir gücün olduğuna ve bu gücün de her şeyi yoktan var ederek tüm doğaya hükmettiğine inanmıştır.

Sosyolojik açıdan insan topluluklarının millet olma sürecinin temel dinamiği kültürdür. Kültür, bir milletin hamurudur. Türk kültürü binlerce yıllık bir süreç içerisinde gelişerek dünya uygarlık tarihinin temel sosyal güçlerinden biri olmuştur.

Bir toplumda, kutsal sayılan nesneler etrafında gerçekleştirilen “kültlerin oluşum süreci” bağlamında sacayağı diye yorumladığımız; varyantlaşma, kalıplaşma ve gelenekselleşme aşamalarından geçmiş uygulamalara saygı duyma ve tapınma oluşumu olan kült, önemli bir atalar mirasıdır.

Bir bakıma atalar kültü, Türklerin Gök Tanrı temelinde, yazılı bir kaynağa dayanmaksızın, kendi iç kültürel dinamiklerinden doğan ve kuşaklar boyu aktarılarak günümüze kadar ulaşan, gelenek ve göreneklerle şekillenmiş inanç ve pratikler bütünüdür.

Atalar kültü: Patriarkal aile tipinin egemen olduğu yani otorite ve gücün en yaşlı erkekte, babada toplandığı geleneksel bir yapıdır. Soy ve miras erkek üzerinden yürür, aile ilişkileri katı kurallara ve cinsiyet rollerine dayanır.

XII. yüzyılda Türkistan topraklarında Hoca Ahmed Yesevî’nin şahsında karizmatik çıkışını yapan “Türkistan Türk tasavvuf geleneği ve Müslümanlığı” dönemin sosyal, siyasal ve askerî olayları nedeniyle Batı’ya yönelmiştir.

Türkler, Anadolu’yu yurt edinmeye başladıkları zamandan itibaren kitleler halinde Anadolu’nun şehir ve bozkırlarına yerleşerek kendi dillerini, dinlerini, örf ve adetlerini kısacası bütün kültür birikimlerini buraya taşıyıp mevcut kültürle kaynaşarak İslam din ve tarihinin aktif bir öznesi olmuşlardır.

Dağlar, tanrının yaşadığı var sayılan gök kubbeye yakınlığı ve üç âlemi birbirine bağladığına inanılması nedeniyle tanrı mekânı olarak kabul edilmiştir. İnsanoğlu, tanrısına biraz daha yakın olmak, ona dua etmek ya da kurban sunmak istediğinde ayin yeri olarak dağları tercih etmiştir.

Türk inanç sisteminde, topluma önderlik eden kişiler kutsal sayılmaktadır. Türbe, kümbet, yatır, evliya ve erenler gibi ziyaret yerleri bu inanışla ilgilidir.

Türk halkının en önemsediği uygulamalarının başında Ölüler kültü gelir. Bu kült kendi ölülerimizin, atamız ana-babalarımızın ruhunun kutsanmasıdır. Bayram ve arife günleri yaptığımız mezar ziyaretleri atalar kültünün önemli bir göstergesidir.

Atalar kültü, ölmüş olan kabile,........

© Yeniçağ