menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Bozkurt'tan bombaya: Memlekette okunsun

204 0
12.11.2026

Bu yazıyı yazmama Yılmaz Özdil sebep oldu. 10 Kasım’daki YouTube yayınını geç de olsa izliyordum. Üstat, Atatürk bölümüne şöyle girdi: “Atatürk niye ölümsüzdür? Hiç düşündünüz mü?”

Kurtuluş Savaşı, Cumhuriyet, devrimler… Hepsi şüphesiz, dedi. Ama asıl sebep bu değil: “Atatürk ölümsüzdür, çünkü hayatın ta kendisidir.”

Sonra Atatürk’ün bir sözünü hatırlattı. Biri “Mustafa Kemal dün akşam içki içmiş, dans etmiş” diye dedikodu yaparsa, “Evet içti, evet dans etti” deyin, diyordu Atatürk. Yaptıklarını saklamaktan, başka türlü görünmekten hoşlanmıyordu. Hayatı milletinin gözü önündeydi.

Aklıma, onun bu hayatını daha kendisi hayattayken anlatan bir kitap geldi: Bozkurt. Şimdi izin verin, size o kitabın hikayesini anlatayım.

“DİKTATÖR” DEDİĞİ ADAMIN SOFRASINDA

1932 sonbaharında Londra’da bir kitap yayımlandı: Grey Wolf. Bizdeki adıyla Bozkurt. Yazarı Harold Courtenay Armstrong. Birinci Dünya Savaşı’nda Irak cephesinde Türklere esir düşmüş bir İngiliz subay.

Kitap Batı’da ilgi gördü. Gazi’nin sofrasını, içkisini, öfkesini, yalnızlığını, özel hayatını anlatıyordu. Alt başlığında ona “diktatör” diyor, onu “Yanlış zamanda doğmuş bir adam, bozkır Tatarlarına bir geri dönüş” diye tarif ediyordu. Üslup sivriydi; yer yer düşmanca, yer yer hayran. Türk milletine dair aşağılayıcı genellemeler de cabası.

Peki kitabın hedefindeki adam ne yaptı?

Yakın arkadaşı Kılıç Ali anlatıyor: Atatürk kitabı getirtti. Bir gece sofrada, geç saatlere kadar tercüme ettirip dinledi. Sıra içkisine dair satırlara, kasıtlı yorumlara da geldi. Sonunda Armstrong’un sofradaki eğlenceleri eksik yazdığını söyleyip takıldı:

“Bunun ithalini menetmekle hükümet hataya düşmüş. Adamcağız yaptığımız sefahati eksik yazmış, bu eksiklerini ben ikmal edeyim de kitaba müsaade edilsin ve memlekette okunsun!”

Bir latifeydi bu. Ama bazı şakalar ciddi sözlerden çok daha fazlasını anlatır. Kendisi hakkında yazılmış ağır satırları dinleyen, ardından kendisiyle de eğlenebilen bir kurucu… O sofradaki rahatlıkta, yaptıklarının ağırlığını bilen bir insanın kendine güveni var.

Falih Rıfkı Atay’ın Çankaya’daki tespiti daha da çarpıcı: Atatürk övülmekten hoşlanırdı ama kendisi hakkında yazılanlar içinde en beğendiği, Türkiye’de yasaklı olan bu Bozkurt’tu.

BİR MİLLETİN ISTIRABINDAN DOĞAN KAHRAMAN

Atatürk, kitaptaki yanlışları da cevapsız bırakmadı. Necmettin Sadak’a aktardığı düzeltmeler, Aralık 1932’de Akşam’da yayımlandı. Sadak’ın cevabındaki şu cümle, tartışmanın özünü anlatıyordu: “O, dahili politika tertibatiyle iktidar makamını ele geçirmiş bir siyaset adamı değil, büyük bir milletin ıstırabının doğurduğu bir kahramandır.”

Ardından cephedeki Mustafa Kemal’i hatırlatıyordu. Savaşın en ağır günlerinde bile Meclis’i ihmal etmeyen, cepheden Ankara’ya gelip milletvekillerini ikna etmeye çalışan Mustafa Kemal’i… Armstrong’un kişisel iktidar olarak gördüğü gücün arkasında,........

© Yeniçağ