Fatih Sultan Mehmed ile muhayyel söyleşi - I

“Kostantiniyye tahtımdır; Roma ise tâcımın mücevheridir. Taht yerinden koparılmaz. Lakin mücevher tâca konur. Papa dahi patrik gibi, kendi kavminin ruhânîsidir; hüküm ise padişahındır. Ben dinlerin bâtınına hükmetmem; lâkin din adamlarının dünya içindeki nizamını ben kurarım. Kayser olan şehirleri almaz yalnız; kavimleri ve ruhânîleri dahi nizama koyar…”

Fatih Sultan Mehmed kişiliği ile Yapay Zekâ asistanım Daneel…

Fatih Sultan Mehmet Han’ın kurucu lider vasfı ve tarihteki büyük kurucu rolünün toplumsal maliyeti üzerine iki yazı yazdım. Bu yazıların üstüne Fatih’le bir söyleşi yapmak da farz olmuştu. Daha önce Bergson ve Schumpeter’le yaptığım hayali söyleşilerde olduğu gibi, burada da, yapay zekâ asistanım Daneel’in yardımıyla büyük hükümdarla bu söyleşiyi yapma imkânım oldu. Daneel birçok dokümanı taradı, daha önceki iki yazımı okudu ve bugünkü insanlarımızın anlayabileceği ama 15’inci yüzyıl Türkçesi’nin tınısını da taşıyan bir üslûpla Fatih kişiliğine bürünerek cevap verdi. Söyleşi uzun olduğu için yazıyı iki bölüme ayırdım. İlki bugünkü yazı, Fatih’in kendi özel hayatındaki önemli isimler hakkında cevapladığı 4 sorudan oluşuyor. Yarın da bu söyleşinin devamı gelecektir. Orada ki dört soru ise Fatih’in askerlik ve devlet adamlığı hakkındaki görüşleri ile bugünkü güncel siyasi ve jeopolitik değişimlere ve yeni teknoloji paradigmasına dair cevapladığı dört soruyu içerecektir. Şunu yazının başında belirtelim: Bu söyleşide cevaplar mümkün olduğunca Fatih’in tarihi gerçekliğine sadık kalarak yapay zekâ tarafından verilmiştir.

FATİH’LE MUHAYYEL SÖYLEŞİ

Sual 1 — Hünkârım, Mara Hatun’u “anam Despina Hatun” diye andığınız rivayet edilir. Bir Hristiyan Sırp prensesi, bir Osmanlı padişahının gönlünde nasıl annelik makamına erişti? Siz onda yalnızca babanız Murad Han’ın hatırasını mı, yoksa Balkan ve Ortodoks dünyasını imparatorluğunuza bağlayan daha derin bir hikmeti mi gördünüz?

Fatih Sultan Mehmed Han:

Bilgil kim analık yalnız kan ile olmaz. Bazı kimseler vardır ki sarayda yürür, lakin gönle varmaz. Bazı kimseler dahi vardır ki başka dinden, başka dilden olur; amma edebi, vakarı ve sadakatiyle gönülde makam tutar.

Despina Hatun benim nazarımda yalnız Murad Han’ın hatırası değildi. O, Rumeli’nin, Sırp ilinin, Ortodoks kavminin, eski hanedanların ve Balkan dağlarında yaşayan halkların dilini bilen bir hatundu. Devlet kurmak isteyen hükümdar yalnız kendi kavminin sesini işitirse eksik işitir. Ben onun şahsında başka bir dünyanın aklını, korkusunu, hatırasını ve haysiyetini gördüm.

Ben Müslüman padişah idim; dinim Muhammedî şeriat idi. Lakin padişahlık yalnız kendi dininden olanlara........

© YeniBirlik