Ekonomi bazen büyük bir gemiye benzetilir. Bu geminin içinde üretici vardır, işçi vardır, esnaf vardır, çiftçi vardır, yatırımcı vardır. Herkes bu geminin belirli bir rota üzerinde ilerlemesini ister. Çünkü insanlar önünü görmek ister. Ancak dümeni tutanlar her gün farklı yöne kırarsa, gemi yalnızca yön değiştirmez; içindeki herkesin dengesi de bozulur.

Son yıllarda sık duyulan kavramlardan biri de piyasalara doğrudan müdahale meselesidir. Devletlerin veya karar vericilerin ekonomi üzerinde etkisi elbette vardır. Vergi düzenler, teşvik verir, kriz dönemlerinde destek paketleri açıklar. Bunlar birçok ülkede normal uygulamalardır. Ancak sorun, ekonomik kararların belirli kurallara, planlara ve uzun vadeli hedeflere göre değil; günlük gelişmelere, anlık tepkilere veya keyfi tercihlere göre alınmasıyla başlar.

Çünkü ekonomi sadece bugün yaşanan bir olay değildir. Ekonomi yarına dair beklenti işidir.

Bir bakkal düşünelim. Mahallesinde küçük bir dükkân işletiyor olsun. Toptancıdan mal alırken gelecek ay fiyatların ne olacağını tahmin etmeye çalışır. Eğer her gün farklı bir karar açıklanıyorsa, farklı kurallar devreye giriyorsa, yeni uygulamalar bir anda ortaya çıkıyorsa o esnaf hesap yapmakta zorlanır.

Bugün bir ürünün ithalatı serbest bırakılır, yarın yeni sınırlamalar gelir. Bugün kredi koşulları değişir, birkaç gün sonra farklı düzenleme gelir. Bugün döviz konusunda farklı mesajlar verilir, ertesi gün başka açıklamalar yapılır. İşte bu durumda ekonomik aktörler hesap makinesiyle değil, tahmin oyunuyla yaşamaya başlar.

Ekonominin en sevmediği şeylerden biri belirsizliktir.

Bir vatandaş markete giderken bile geleceği........

© Yeni Ankara