Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ' ανάγκη με την άποψη του Tvxs.gr

Στη Γενική Συζήτηση της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ακούστηκαν από το ίδιο βήμα ο διάλογος των Μηλίων του Θουκυδίδη, η στήλη του Χαμουραμπί, τα «τέρατα» του Γκράμσι, ο Truman της Διάσκεψης του Σαν Φρανσίσκο και οι Τυφλοί του Μαίτερλινκ.

Αντιπροσωπείες αποχώρησαν όταν μίλησε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, που κάλεσε όσους «ηθικά δειλούς» είχαν απομείνει να φύγουν κι αυτοί, και η Ισλανδία του απάντησε ότι ηθικά δειλοί είναι όσοι αρνούνται μια δίκαιη ειρήνη και δεν σέβονται το διεθνές δίκαιο. Και οι Νήσοι Μάρσαλ ζήτησαν από τον ίδιο τον ΟΗΕ να απολογηθεί για τις πυρηνικές δοκιμές των χρόνων της κηδεμονίας.

Το σύνολο των 194 ομιλιών περιγράφει έναν κόσμο πιο κατακερματισμένο και ταυτόχρονα πιο εξαρτημένο, όπου το Στενό του Ορμούζ, τα κρίσιμα ορυκτά και η τεχνητή νοημοσύνη δένουν κράτη που διαφωνούν σχεδόν σε όλα τα άλλα. Παράλληλα, τα κράτη επενδύουν στους θεσμούς, για να προβάλλουν αξιώσεις και να δίνουν αξιοπιστία στη συμπεριφορά τους, και τους επικαλούνται όπου τους εξυπηρετούν, παρακάμπτοντάς τους αλλού.

Το δίκαιο ως κοινή γραμματική της αμφισβήτησης

Σε μια εποχή που ο «θάνατος» του διεθνούς δικαίου έχει γίνει κοινός τόπος, τα κράτη μιλούν ακόμη τη γλώσσα του, με χρήσεις που διαφέρουν ανάλογα με τη θέση τους. Τα μικρά κράτη βλέπουν σε αυτό την προϋπόθεση της ύπαρξής τους, όπως οι Μπαχάμες, για τις οποίες ο ΟΗΕ είναι «η απάντηση του κόσμου στη Μήλο». Οι ΗΠΑ δεν το επικαλούνται και μιλούν για την επιχείρηση στο Καράκας με το λεξιλόγιο της ποινικής δίωξης. Το δίκαιο εξακολουθεί να λειτουργεί ως εργαλείο και ως συστατικό της εξωτερικής πολιτικής, γιατί χωρίς αυτό οι αξιώσεις των κρατών θα ακούγονταν απλώς ως συμφέρον.

Περίπου σαράντα ομιλίες καταγγέλλουν τα «δύο μέτρα και δύο σταθμά», από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Γαλλία έως τη Ρωσία, που τα αποδίδει στη Δύση. Η καταγγελία της επιλεκτικότητας γίνεται έτσι η κοινή γραμματική της αμφισβήτησης, μια γλώσσα που μιλούν εξίσου όσοι υπερασπίζονται την τάξη και όσοι την αμφισβητούν. Η επιλεκτικότητα καταγγέλλεται συνήθως ως ηθική αποτυχία των άλλων, έχει όμως και συστημικό χαρακτήρα. Επειδή κανένα κράτος δεν εφαρμόζει τους κανόνες με απόλυτη συνέπεια, η κατηγορία είναι διαθέσιμη απέναντι σε όλους, και επειδή κανείς δεν έχει το κύρος να κρίνει οριστικά ποια εφαρμογή είναι επιλεκτική, δεν κλείνει ποτέ τη διαφωνία. Ταυτόχρονα, όποιος την προβάλλει επιβεβαιώνει το κύρος των κανόνων στο όνομα των οποίων κατηγορεί.

Οι δύο μεγάλοι πόλεμοι της παρούσας συγκυρίας δείχνουν πόσο συχνά ασκούν την επιλεκτικότητα όσοι την καταγγέλλουν. Από τις 77 ομιλίες για την Ουκρανία, που μένει σε μεγάλο βαθμό ευρωπαϊκή υπόθεση, με τις μισές ομιλίες από την Ευρώπη, οι 27 δεν αναφέρουν τη Ρωσία, και από τις 105 για τη Γάζα, την πιο «παγκόσμια» κρίση της Συζήτησης, οι 29 δεν αναφέρουν το Ισραήλ. Η Γερμανία, η Ιταλία και η ΕΕ χαρακτηρίζουν τη Ρωσία ως επιτιθέμενο, ενώ για τη Γάζα περιγράφουν την ανθρωπιστική κατάσταση χωρίς να αποδίδουν ευθύνη, και η Βραζιλία και η Τουρκία κάνουν το αντίστροφο, σχηματίζοντας δύο κατοπτρικές ομάδες.

Την ίδια ασυμμετρία δείχνουν η Κυπριακή Δημοκρατία, που για την Τουρκία κατονομάζει τον υπαίτιο και μιλά για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, ενώ για τη Γάζα, πέρα από την επίθεση της Χαμάς, μένει στην........

© TVXS