Emperyalizm, yalnızca doğrudan askeri işgal ya da ekonomik tahakküm biçimleriyle değil, yerel ve bölgesel ölçekte örgütlenen silahlı aktörler aracılığıyla da işleyen çok katmanlı bir iktidar sistemidir. Bu aktörler, çoğu zaman “yerel dinamikler”, “etnik çatışmalar” ya da “mezhepsel gerilimler” olarak sunulsa da, gerçekte emperyalist stratejilerin parçası hâline gelmiş yapılardır.

Soğuk Savaş sonrası dönemde ABD’nin Ortadoğu politikaları, devlet-dışı silahlı aktörlerin sistematik biçimde kullanıldığı bir “taşeron savaş” modeline evrilmiştir. Bu modelde taşeron terör örgütleri olan PKK ve IŞİD gibi yapılar, farklı ideolojik formlara sahip olsalar da, benzer biçimde bölgesel yeniden yapılandırma projeleriyle kesişmiştir.

Türkiye açısından bu örgütler, yalnızca güvenlik sorunu değil, aynı zamanda emperyalizmin ülke ve bölge üzerindeki müdahale biçimlerinin somutlaşmış hâlidir. Bu nedenle söz konusu yapıları yalnızca “terör” kategorisiyle ele almak analitik olarak yetersizdir.

Son yıllarda yükselen anti-emperyalist ve anti-siyonist bilinç, bu örgütlerin “bağımsız aktör” olduğu yönündeki anlatıları zayıflatmış; emperyalist merkezlerle kurdukları ilişkileri daha görünür kılmıştır.

Kuramsal Çerçeve: Emperyalizm, Taşeron Savaşlar ve Silahlı Yapılar

Lenin’e göre emperyalizm, kapitalizmin tekelci aşamasında savaşın ve şiddetin sistematikleştiği bir evredir (Lenin, 1917/2011). Günümüzde bu şiddet, doğrudan ordular kadar, dolaylı silahlı aktörler aracılığıyla da yürütülmektedir.

David Harvey’nin “yeni emperyalizm” kavramı, askeri güç ile siyasi parçalanmanın birlikte işletildiğini gösterir (Harvey, 2003). Silahlı örgütler, bu parçalanmanın hem sonucu hem de aracıdır.

Bu bağlamda PKK ve IŞİD, ideolojik olarak birbirine zıt görünseler de, emperyalist müdahalelerin yarattığı siyasal boşluklarda işlevselleşmiş yapılardır. Her ikisi de bölgesel istikrarsızlığı derinleştirmiştir.

Gramsci’nin hegemonya teorisi açısından bakıldığında, bu örgütler yalnızca askeri........

© Turkish Forum