Diğer

17 Ocak 2026

Desen: Selçuk Demirel

Yıllar önce “hak”kın hakkı adına dört madde sıralamışım. “Yıllar?” Erdoğan-AKP iktidarı henüz altı yaşında; ben gencim! Geçen yıllar, iktidardan başlayarak ülkeyi çürüttü, insanları tüketti, umutları rendeledi, yeni kuşakları bile yıprattı; ben yaş aldım, yaşlandım, bilmiyorum ama belki bedenim de içten içe…

Tam burada aklıma, yine tam o yıllarda “ölümün eşiği”ni görmenin ve bundan çıkışın heyecanıyla yazdığım başka bir şey geldi: İster ezberlerle, ister klişelerle, ister inançla, ister onca bilgiyle de olsa, “her şeyi, dünyayı bildiği”ni düşünen ya da zanneden insanın çaresizliği.

Ne henüz kendini bilmediğin ilk yaşlarında oluşan “ruh”una dair ciddi bilgin var (uzmanı değilsen) ne de dış görünüşüne onca önem verirken pek bilmediğin “iç işleyiş”in, yani organlarının ne halde olduğu, bedeninin neleri barındırdığına dair (yine uzman değilsen veya her an gözün orada değilse!)

İçine doğduğuna teslim olmak veya anlamaya, ifade etmeye, değişmeye, değiştirmeye çalışmak başka bir şey elbette.

“Hak”ka dair, haksızlıkların, adaletsizliklerin kesifleşmesine dair sıraladığım maddeler ise şöyleymiş:

1) Hak gaspının kolaylığı, haksızlığın olağanlaşması, sıradanlaşması, haksızlıkta yarışılması;

2) Hak teslim etmemenin yaygınlığı; güç, kuvvet, kudret, servet ve her boyuttan küstahlığın hak teslim etmeme fütursuzluğu;

3) Hak aranmasını zorlaştırmak, yasaklamak, yıldırmak, gözdağı vermek, tehdit etmek, baskı altına almak, ezmek, suç saymak;

4) Hak aramamak; aramasını bilmemek, aramaktan korkmak, boyun eğmek, kabullenmek, mücadele ve dayanışmadan kaçınmak.

Kendi ülkenizde, bölgenizde yahut evrensel düzeyde, devletler arası ilişkilerde ve öteki ülkelerde de, dördüncü madde neredeyse sabitlenmişse, ilk üç madde zaten kolaylaşıyor.

Tabii, üçüncü madde zaten dördüncünün önüne geçmek üzere. Dört teslim oldukça, kanıksadıkça, uyuyup sinip öyle devam ettikçe, üç sırıtıyor; ilk iki madde de başını alıp gidiyor.

O yüzden “adalet” yukarıdan değil, dörtten gelirse adalet olarak tesis oluyor. Yoksa ya kağıt üstünde ya da........

© T24