T24'e yazmayalı tam iki yıl oldu. Son yazının başlığı "Bir yazamama yazısı"ydı. Kendi yazdıklarımdan sıkılmıştım, tekrarlar anlamsız geliyordu, rutine düşmüştüm, ayrıca aynı konuları benden çok daha iyi yazanlar vardı. Ancak, öyle günler yaşıyoruz ki yazmamak suça ortak olmak gibi geliyor. Ve asıl; meseleyi Kılıçdaroğlu'nun koltuk hırsıyla, Erdoğan'ın mutlak iktidar tutkusuyla açıklamanın -bütün bunlar doğru da olsa- büyük projeyi gözden kaçırmak olduğunu düşünüyorum.

"Büyük Proje", benim derin devlet terimini tercih ettiğim, kimilerinin müesses nizam (establishment) demeyi yeğlediği yapının / gücün ülkeye ve topluma nizam verme planıdır. Her devlette var olan, siyasal iktidarları etkileyen veya biçimlendiren derin yapılar ülkeye ve döneme göre kriminel veya görece demokratik olabilir. Hatırlayanlar vardır: 1991-1992'de, sosyalist sistemin çöküşünden sonra bütün NATO ülkelerinde bu yapının içinde yuvalanmış "gladio" teşkilatları deşifre edilmiş ve artık gerek kalmadığından lağvedilmişti. Türkiye'de, daha çok kontrgerilla terimiyle bilinen devlet içindeki gizli tetikçi odakların varlığı daha uzun sürdü. 1990'ların JİTEM'leri, PÖH'leri, Kürt işadamlarının katli, faili meçhuller, Eşref Bitlis suikastinden tutun Hrant Dink ve aynı dönemdeki benzer cinayetler, saldırılar, AKP'nin ilk iktidar yıllarında çoğu fazla  dillendirilmeyen Erdoğan'a, vb. suikast teşebbüsleri…

Derin devlet müesses nizamın, kurulu düzenin kollayıcısıdır. Devletin kırmızı çizgileri dendiğinde anlaşılan derin aklın ideolojik tercihleridir. Türkiye'de, ulus-devletin kuruluşundan beri derin devlet aklının temelinde:  bölünme korkusu (Sevre sendromu); çok halklı, çok etnisiteli, farklı dilli, farklı inançlı bir toplumda Türk unsurunun mutlak egemenliği; devlet yüceltmesi,  merkeziyetçilik vardır.

Kurulu düzenin temelindeki kırmızı çizgiler kolay kolay değişmese de zamana zemine  ve toplumsal güç dengelerine göre esneyebilir. Derinlere yeni unsurlar katılır, yeni ittifaklar yapılır, yeni söylemlere başvurulur. Örneğin bir süre direndikten sonra  AKP'nin değiştirilerek özümsenmesi ve devlet partisine dönüşmesi… Örneğin Bahçeli'nin -ki........

© T24