19’uncu Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, Arıburnu bölgesine çıkan düşmanı denize dökmek amacıyla, 25 Nisan 1915 gecesi de taarruza devam etti.

25 Nisan gündüz koşullarında, taarruz başarılı bir şekilde gelişmişti.

Ancak, 25/26 Nisan 1915 gecesi, 77’nci Alay’ın disiplinsizliği ve dağılması sonucu birlikler ilerleyemedi.

19’uncu Tümen’e bağlı 57, 72 ve 77’nci alaylar vardı.

Arıburnu muharebelerinde, 19’uncu Tümen’in 72’nci ve 77’nci alayları komuta heyetini çok yorar.

Özellikle, 77’nci Alay’ın erleri firar eder, dağılır ve muharebeleri olumsuz etkiler.

Kolordu Kurmay Başkanı Yarbay Fahrettin Altay, anılarında şöyle yazar:

“Mustafa Kemal, Eceabat’a gider gitmez beni telefonla aradı: ‘Aman Başkan Bey, Komutan Paşa’dan rica edelim; bana verilen 72 ve 77 numaralı alaylar Arap’tır... Eğitimleri de azdır. Bunları geri alsınlar, halis Türk delikanlıları olan ve eğitimleri oldukça ilerlemiş bulunan benim eski depo alayımı göndersinler.’

Tehlikeli bir bölgeye, böyle değersiz askerlerin gönderilmesine şaşmış ve Başkomutan Vekili’ne (Enver Paşa) yazmıştık. Aldığımız cevap şu oldu: ‘Artık değiştirilemezler. Çalışıp eksikliklerini tamamlasınlar.” 

Fahrettin Altay, “10 yıl Savaş ve Sonrası” adlı anılarında, ibretlik bir olayı kaleme alır:

“Vadi, cepheden gelen yaralılarla dolmaya başladı. İlerimizdeki 77’nci Alay’ın çadırlı ordugâhında, alaydan kaçan birçok Arap erinin çadırlarda saklandıklarını ve nargile içmekte olduklarını gördük. Bunları toplayarak cepheye gönderdik...”

Cephedeki 27’nci Alay Komutanı Yarbay Şefik Aker, 77’nci Alay konusunda günlüğüne şunları kaydeder:

“27’nci Alay’ın gece taarruzlarında, gündüz alınamamış olan Kırmızısırt alındı. 77’nci Alay’ın güney kanadında ise büyük fedakârlıklarla kazanılan yerler terk edildi... Arap erlerinin kaçak sayısı arttı. Harekât durduruldu...

Eğer bu Arap erlerinin........

© Sözcü