“Mutlaka şu veya bu sebepler için milleti savaşa sürüklemek taraftarı değilim. Savaş zorunlu ve hayati olmalıdır. Milletin hayatı tehlikeye maruz kalmadıkça savaş bir cinayettir.” Mustafa Kemal Atatürk’ün barışa ve insanlık onuruna bakış açısını özetleyen bu söz, sadece askerî bir stratejinin değil, felsefi bir derinliğin ve vatan savunmasına verilen kutsal önemin en net dışa vurumudur. Bu sarsıcı ifadeden anlıyoruz ki Atatürk; savaşı ancak “vatan savunması” söz konusu olduğunda meşru kabul etmekte; keyfî fetihler, güç gösterileri veya ekonomik çıkarlar uğruna dökülen her damla kanı bir “cinayet” olarak nitelemektedir.

Ömrünün büyük bir kısmı cephelerde geçmiş bir asker olmasına rağmen, insan hayatını her şeyin üzerinde tutmuş olan Atatürk, barışın tesisi için “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesini bir devlet doktrini haline getirmiştir. Onun savaş karşıtlığı, pasif bir teslimiyet değil; “zorunluluk” ve “meşruiyet” kavramları üzerine inşa edilmiş derin bir devlet adamlığı vizyonudur. Atatürk’e göre savaş, doğal bir tercih değil, ancak başka hiçbir yol kalmadığında başvurulacak kaçınılmaz bir savunma refleksidir. Tarihsel perspektiften bakıldığında, bir komutanın savaşı “cinayet” olarak tanımlaması, barışın ne kadar kıymetli olduğunun en güçlü kanıtıdır. Bir liderin savaşa karar verirken........

© Sonsöz