Bu hafta sizlerle, köşe yazılarımı okuyan değerli bir dostumun “Artık kredi kartım yok, kredi kartlarım var” diye dertlenişinden yola çıkarak, hepimizin evine uğrayan ama kimsenin kapıda karşılamak istemediği bir gerçeği konuşmak istiyorum: kartın kolaylığı büyürken, borcun yükü sessizce büyüyor.

Bir zamanlar kredi kartı “işimi pratikleştirdi” cümlesinin devamıydı. Şimdi çoğu hanede “ay sonuna nasıl yetişeceğiz” sorusunun ilk cevabı. Market alışverişi bir kartta, akaryakıt diğerinde, çocuğun okul gideri üçüncüsünde… Üstelik her kart, bir diğerini kapatmak için kullanıldığında, hayatın takvimi de karışıyor. Ayın biriyle on beşi arasında nefes alıp, ayın yirmisinden sonra düğümlenen bir düzen… İnsan, daha maaşı eline geçmeden onu kart ekstrelerinde görmeye başlıyor. Yani gelecek ayın emeği bugüne çekiliyor.

Bunu yalnızca duyguyla anlatmak eksik olur; çünkü rakamlar da aynı hikâyeyi söylüyor. Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verilerine göre bireysel kredi kartı kullanan kişi sayısı milyonları aşıyor; toplam borç tutarı ise trilyonlu seviyelerde seyrediyor. Bu sayılar, tek başına soğuk gelebilir. Fakat her bir rakamın ardında bir ev var: akşam sofraya konan ekmeğin hesabı, çocukların ihtiyaç listesi, ev kirası, faturalar… Borç büyürken insanın sesinin kısılması da işte bu yüzden.

Bir de borcun niteliği değişti. “Lüks” kelimesi, çoğu hanede artık “temel”e karıştı. Bugün birçok aile için kart, pahalı bir telefonun değil, bazen bir torba pazarın, bazen bir kutu ilacın, bazen de çocuk servisinin ödeme aracı. TÜİK’in verileri, hanelerin önemli bir bölümünde borç ya da taksit ödeme yükünün bulunduğunu ve bu yükün bir kesim için ağırlaştığını gösteriyor. Yani mesele sadece harcama alışkanlığı değil; gelirle gider arasındaki mesafenin açılması.
Kredi kartı dilimizi de değiştirdi. Eskiden “taksite böldüm” derdik; şimdi “asgariyi........

© Sonsöz