Fransızların, Katolik Ermeniler için açmış olduğu Fransız Lisesi de yine Erzurum’daki yabancı okullar arasında eğitimi Sanasaryan Mektebi ayarında olan bir okuldur.

     Amerikan Erkek Mektebi  Ermeni Fransiskan mezhebine bağlı din adamlarının idare ettiği bu okul Fransız Konsolosluğu’nun karşısındaki binada faaliyetini sürdürmüştür.

Sayıları az olmakla beraber 1914 yılında  Rumların da Erzurum merkezde karma bir okullarının olduğu 80 öğrencinin eğitim gördüğü bu okulda Rumca, Matematik ,Coğrafya ve Yunan tarihi okutulmuştur.

Erzurum’da faaliyet gösteren yabancı okullardan biri de İranlılara aittir. İptidai derecesinde olan bu okul şehirdeki İranlı çocukların eğitimleri ile ilgilenmiştir.

Erzurum’da, Fransızların , Capucin Rahipleri mektebi, İmmaculee Conception Rahibeleri Mektebi; Hınıs kazasında, İngilizlerin Irish Presbyterian Mission kız ve erkek mektebi bulunmaktadır.

Yine Hınıs Kazasında (Sâdat), Irish Presbyterian Mission kız ve erkek mektebi vardır.

1841’den sonra Amerikan merkezli Mormon mezhebine bağlı misyonerler aralarında Erzurum’un’da bulunduğu İstanbul, Sivas ,Antep ,Mardin ,Maraş,İskenderun,Beyrut,Kudüs, ve Suriye’de faaliyet göstermişler bu misyonerlerin hedef kitlesi Ermeniler olmuştur.

1893 yılında hazırlanan listeler ülkede 186 Amerikan Protestan okulu bulunduğunu göstermekte olup bu çizelgede Erzurum Vilayeti ile ilgili bilgiler son derece vahimdir.

Bu bilgiye göre; Erzurum merkezde ruhsatsız açılan Amerikan Protestan Sibyan Mektebi,Amerikan Protestan Kız Mektebi ,Amerikan Protestan Erkek Mektebi, Pasin kazasında  iki adet  ruhsatsız açılan Amerikan Protestan Sibyan Mektebi, Hınıs Kazasında ruhsatsız açılan 6 adet........

© Pusula Gazetesi