Sanayi endeksi üzerinden bakış: nedenselliğin inşası

Bir dönemin hafızası sonucu nasıl belirler?

Mayıs 2023’te günlük dip ortalaması 4.425 puanda seyreden Borsa İstanbul Sanayi Endeksi, yaklaşık 75 işlem günü sonra Eylül ayı içinde 8.400 puanın üzerini görmüştür. Yaklaşık 4.000 puanlık, yani iki katına yaklaşan bu hareket, ilk bakışta basit bir “sebep-sonuç” analizini gerektirmektedir: Seçim belirsizliği kalktı, politika değişti, fiyat yükseldi. Oysa nedenselliğe dair özgün perspektifi yorumlara yerleştirmedikçe, tekrar kullanabilecek model üretiminden bahsedemiyor olacağız.

Eski yazılarda belirtmiş olduğumuzu uyarılar yine devreye giriyor: birbirine benzeyen ve “bu çok farklı” diyemeyeceğimiz ifade yığınları aslında geleceğe negatif etki taşımaktadır. Okuyucunun bakışını fakirleştirmektedir.

II. Ardışıklık, Zorunluluk Değildir

Nedensellik bakışının tutarsızlığı üzerine hemen her açıklama üzerinden tespitte bulunabiliriz: yalnızca “birbirini takip eden süreklilik” genel kabul alınıp üzerinden analiz inşa edilmektedir. Halbuki sürekli ardışıklık üzerine bakışın körlüğü yeterince yüksek gerçekleşme oranıyla doğrulanmıştır. Zihin, iki........

© Para Borsa