Hayvanlar için tehlike çanları: Hangi derece riskli
Soğuklar kapıya dayandı; peki sokaktaki bir kedi, bir köpek, ahırdaki bir inek ya da kümesteki bir tavuk kaç dereceye kadar dayanabilir? Hangi noktada üşüme, hangi noktada hastalık, donma ve ölüm tehlikesi başlar? Bu hafta OdaPati’de, soğuğun hayvanlar üzerindeki etkilerinden savaşın gölgesinde Karadeniz’de hayatını kaybeden binlerce yunusun acı hikâyesine, Osmanlı’dan günümüze balıklar için yazılmış bir kitabeden ünlüler dünyasının hayvan dostlarına uzanıyoruz. Seren Serengil’in köpek ve miras açıklaması, Sümeyye Aydoğan’ın barınaktan sahiplendiği can dostu ve Hülya Avşar’ın köpeği de gündemimizde. ABD’de polisin bir eşeği vurmasıyla tartışma yaratan olayın yanı sıra, haftanın kahramanları da içimizi ısıtacak: Sulara dalıp yavru kedileri kurtaran yaşlı bir amca, metro raylarına inerek bir kedinin hayatını kurtaran vatandaşlar, aracından çıkardığı Müezza’yla sokakta yaşayan Sami Abi’nin yürekleri ısıtan hikâyesi ve yağmurda kedi ıslanmasın diye şemsiyesini bırakan güzel yürekli bir insan… Birbirinden çarpıcı haberler, hüzünlendiren hikâyeler, umut veren iyilikler ve yüzünüzü gülümsetecek eğlenceli videolarla dolu bir hafta sizi bekliyor.
Haber: Sinem Hançerigüzel
HAVALAR SOĞUDU... HANGİ HAYVAN İÇİN KAÇ DERECE RİSKLİ
Bir hayvanın soğuktan ölmesi için mutlaka eksi derecelere inilmesi gerekmez. Özellikle yavru, yaşlı, hasta ve zayıf hayvanlarda sıfırın üzerindeki sıcaklıklarda da ciddi risk oluşabilir. Hayvanlar için bu aralıklar, veteriner kuruluşlarının genel soğuk hava uyarılarından hareketle yaklaşık olarak verilmiştir.
Sokak kedileri, dış ortamda yaşamaya alıştıkları ve kışın tüyleri kalınlaşabildiği için ev kedilerine göre bir miktar daha dayanıklı olabilir. Ancak soğuğa karşı bağışıklıkları yoktur.
10°C: Üşümeye başlayabilirler. Özellikle rüzgârlı ve yağmurlu havalarda korunma ihtiyacı duyarlar.5°C: Soğuk stresi, titreme ve enerji kaybı görülebilir.0°C: Uzun süre korunmasız kalırlarsa hipotermi (vücut ısısının tehlikeli biçimde düşmesi) riski oluşur.-5°C: Özellikle ıslak, zayıf ve aç kedilerde ciddi hipotermi ve donma riski vardır.
Ev kedileri genellikle dışarıdaki soğuk koşullara alışık değildir. Özellikle kısa tüylü ve hareketsiz kediler daha hassastır.
20°C: Genellikle rahat ettikleri sıcaklıklardandır.5°C: Özellikle kısa tüylü kedilerde soğuk stresi riski artar.0°C: Korunmasız kalırlarsa hipotermi ve donma riski oluşur.-5°C: Uzun süre dışarıda kalmaları hayati tehlike oluşturabilir.
Yavru kediler, yetişkin kedilere göre soğuğa çok daha dayanıksızdır. Özellikle ilk haftalarda vücut sıcaklıklarını düzenleme yetenekleri yeterince gelişmemiştir.
25°C: Yeni doğmuş yavrular için uygun sıcaklık sağlanması açısından önemlidir; anne ve kardeşleriyle birlikte olmaları da gerekir.15°C: Özellikle annesiz ve yeni doğmuş yavrularda ciddi üşüme riski vardır.5°C: Yeni doğmuş yavrular için hayati tehlike oluşabilir.0°C: Çok kısa sürede ölümcül hipotermi gelişebilir.
Yeni doğmuş yavru kedilerde yetişkin kediler için geçerli sıcaklık sınırları kullanılmamalıdır. İlk haftalarda sıcak bir yuva ve anne bakımı hayati önem taşır.
HASTALIĞI OLAN KEDİLER
Yaşlı, zayıf, böbrek veya kalp hastalığı bulunan, enfeksiyon geçiren ve bağışıklığı zayıf kediler soğuktan daha fazla etkilenir.
10°C: Uzun süre maruz kalmaları risklidir.5°C: Özellikle zayıf ve hasta kedilerde ciddi sağlık riski oluşur.0°C: Uzun süre maruz kalmaları hayati tehlike yaratabilir.-5°C: Korunmasız hasta kedilerde ölümcül hipotermi riski çok yüksektir.
Kediler için genel uyarı: Cats Protection, 7°C altındaki sıcaklıklarda uzun süre dışarıda kalmanın kediler için güvensiz olabileceğini belirtiyor.
Ev ortamında yaşayan köpekler, dışarıda yaşayan ve soğuğa alışmış köpeklere göre daha hassas olabilir.
15°C: Çoğu köpek için rahat bir sıcaklıktır.5°C: Uzun süre dışarıda kalmaları riskli olabilir.0°C: Hipotermi ve patilerde soğuk hasarı riski artar.-15°C ve altı: Çoğu ev köpeği için çok tehlikelidir.
Sokak köpekleri soğuğa alışmış olabilir. Özellikle kışlık tüyleri gelişmiş, sağlıklı ve iyi beslenen yetişkin köpekler daha dayanıklıdır.
5°C: Soğuk stresi başlayabilir.0°C: Uzun süre açıkta kalmaları risklidir.-5°C: Korunaksız köpeklerde hipotermi riski yükselir.-20°C ve altı: Sağlıklı ve kalın tüylü köpeklerde bile uzun süreli maruziyet tehlikelidir.
KISA TÜYLÜ YA DA KÜÇÜK KÖPEKLER
Örneğin Chihuahua, Pinscher, Dachshund ve kısa tüylü küçük ırklar.
5°C: Soğuk stresi ve titreme görülebilir.0°C: Hipotermi ve donma riski ciddi biçimde artar.-5°C: Çok kısa süreli dışarı çıkmaları dışında korunmaları gerekir.-10°C: Hayati tehlike oluşabilir.
HUSKY TARZI SOĞUĞA DAYANIKLI KÖPEKLER
Örneğin Husky, Alaskan Malamute ve Samoyed gibi çift katmanlı, yoğun tüylü ırklar.
10°C: Genellikle rahat ederler.0°C: Genellikle dayanabilirler.-15°C: Soğuk stresi ve donma riski artar.-30°C: Çok ciddi hayati tehlike vardır.
Husky gibi ırklar da soğuğa karşı ölümsüz değildir. Özellikle kulak, burun, pati ve kuyruk uçlarında donma oluşabilir. Yavru, yaşlı ve hasta Husky'ler de soğuğa karşı hassastır.
Tavukların soğuğa dayanıklılığı ırklarına, yaşlarına, tüy yapılarına ve kümes koşullarına bağlıdır. Özellikle ibik ve sakalları donmaya karşı hassastır.
20°C: Genel olarak rahat ettikleri sıcaklık aralığındadır.5°C: Soğuk stresi başlayabilir. Tüylerini kabartıp birbirlerine sokulabilirler.0°C: Özellikle nemli ve cereyanlı kümeslerde sağlık riski artar.-5°C: İbik, sakal ve ayaklarda donma riski oluşur.-20°C ve altı: Uygun barınak olmadan uzun süre kalmaları çok tehlikelidir ve ölüm riski doğurabilir.
Tavuklarda yalnızca sıcaklığa bakılmamalıdır. Nemli, havasız ve cereyanlı kümesler donma riskini artırır. Kuru altlık, rüzgârdan korunma ve donmamış su çok önemlidir.
İnekler, özellikle kışlık tüyleri geliştikten sonra soğuğa oldukça dayanıklı olabilir. Ancak ıslak tüy, rüzgâr, açlık ve zayıflık dayanıklılıklarını ciddi biçimde azaltır.
15°C: Genellikle rahat ettikleri sıcaklık aralığındadır.7°C: Islak tüylü ineklerde soğuk stresi başlayabilir.0°C: Kışlık tüyü kuru ve kalın olan inekler genellikle dayanabilir. Ancak soğuk stresi başlayabilir.-10°C: Zayıf, yaşlı, hasta ve ıslak ineklerde ciddi hipotermi riski oluşabilir.-15°C: Barınaksız ve rüzgâra maruz kalan hayvanlarda sağlık riski yüksektir.
İneklerde tüy yapısı çok belirleyicidir. Kuru ve kalın kışlık tüylere sahip bir inek yaklaşık -8°C'ye kadar alt kritik sıcaklık bakımından dayanabilirken, ıslak tüylü bir inekte soğuk stresi yaklaşık 15°C'de başlayabilir. Bu değerler ölüm sınırı değil, vücudun sıcak kalmak için daha fazla enerji harcamaya başladığı eşiklerdir.
Koyunlar, özellikle yünleri uzamış ve vücutları kuruysa soğuğa oldukça dayanıklıdır. Ancak yeni kırkılmış, yeni doğum yapmış, zayıf ve ıslak koyunlar çok daha hassastır.
15°C: Genellikle rahat ettikleri sıcaklık aralığındadır.5°C: Kısa yünlü, zayıf ve rüzgâra maruz kalan koyunlarda soğuk stresi oluşabilir.0°C: Yünü tam ve kuru olan yetişkin koyunlar genellikle dayanabilir. Kırkılmış koyunlarda risk artar.-5°C: Sağlıklı, besili ve yünü kalın koyunlar dayanabilir. Ancak rüzgâr ve ıslaklık riski artırır.-15°C: Uygun barınak ve beslenme yoksa sağlık riski yükselir.
Yeni doğmuş kuzular yetişkin koyunlar kadar dayanıklı değildir. Yeni doğmuş, ıslak bir kuzu için 10°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda bile hipotermi riski oluşabilir. Hızlı kurutulması, ağız sütü alması ve sıcak bir ortamda tutulması hayati önem taşır.
Keçiler koyunlara göre soğuk ve özellikle ıslak havaya daha hassas olabilir. Kalın tüylü keçiler daha dayanıklıdır. Ancak keçiler yağmurdan, kardan ve rüzgârdan korunmaya ihtiyaç duyar.
15°C: Genellikle rahat ettikleri sıcaklık aralığındadır.5°C:........
