menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Türkiye-İsrail Gerilimi, Şam Hamlesi ve Washington’ın Müttefiklik Sınavı.

33 0
16.09.2026

Türkiye-İsrail Gerilimi, Şam Hamlesi ve Washington’ın Müttefiklik Sınavı.

Prof.Dr. Toğrul İsmayıl

Ortadoğu’da Türkiye ile İsrail arasındaki gerilim, artık yalnızca Gazze savaşı veya iki ülkenin farklı dış politika tercihlerinden kaynaklanan diplomatik bir anlaşmazlık olarak değerlendirilemez. Bugün yaşanan gelişmeler, Suriye’nin geleceği, bölgesel güç dengeleri, Doğu Akdeniz güvenliği ve Ortadoğu’da yeni bir siyasi düzenin nasıl şekilleneceğiyle doğrudan bağlantılıdır.

Özellikle İsrail’in Suriye’deki askeri faaliyetleri ve 18 Ağustos’ta Ebu Zuhur Hava Üssü’ne düzenlediği saldırı, Türkiye-İsrail rekabetinin yeni bir aşamaya geçtiğini göstermiştir. İsrail, saldırıyı Suriye’de Türkiye’nin askeri varlığının genişlemesi ihtimalini kendi güvenliği açısından tehdit olarak gerekçelendirmiştir. Ankara ise bu iddiaları reddederek saldırıyı Suriye’nin egemenliğine yönelik bir ihlal ve bölgesel istikrarı bozabilecek tehlikeli bir tırmanma olarak değerlendirmiştir.

Burada asıl dikkat edilmesi gereken husus, İsrail’in Türkiye ile doğrudan çatışma arayıp aramadığından çok, Suriye’de oluşan yeni güç dengelerinin Tel Aviv açısından neden ciddi bir stratejik kaygı oluşturduğudur.

Çünkü Suriye artık eski Suriye değildir.

Beşar Esad yönetiminin sona ermesinden sonra ortaya çıkan yeni siyasi yapı, Türkiye açısından yalnızca sınır güvenliği meselesi değildir. Ankara, Suriye’nin yeniden kurumsallaşmasını, toprak bütünlüğünün korunmasını, terör yapılanmalarının tasfiyesini ve ülkenin bölgesel sisteme yeniden entegre edilmesini kendi güvenliğiyle doğrudan bağlantılı görmektedir. Türkiye’nin Şam yönetimiyle geliştirdiği siyasi, ekonomik ve güvenlik ilişkileri de bu stratejinin parçasıdır.

Bu noktada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın planlanan Şam ziyareti özel bir önem taşımaktadır.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 13-14 Eylül tarihlerinde gerçekleştirdiği Şam ziyaretinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yakın gelecekte Suriye’yi ziyaret edeceğini açıklaması, sıradan bir diplomatik temas olarak görülmemelidir. Zira Erdoğan’ın Şam’a gitmesi, Ankara-Şam ilişkilerinin normalleşmesinin ötesinde, Türkiye’nin Suriye’nin geleceğinde siyasi sorumluluk üstlenen başlıca aktörlerden biri olduğunu ortaya koyacaktır. Ziyaretin hazırlıklarının Fidan’ın temaslarında ele alınması da bunun artık somut bir diplomatik gündem haline geldiğini göstermektedir.

Bence bu ziyaretin en önemli sonucu, Suriye’deki güç dengelerinin yalnızca askeri değil, siyasi düzlemde de yeniden tanımlanması olacaktır.

Türkiye’nin Şam yönetimiyle ilişkilerini kurumsallaştırması, Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünü açık biçimde desteklemesi ve yeni Suriye devletinin yeniden yapılanmasına katkı sağlaması, İsrail’in Suriye sahasındaki hareket alanı açısından da yeni bir durum yaratmaktadır.

Tam da bu nedenle Türkiye-İsrail gerilimini yalnızca Gazze üzerinden okumak eksik kalır.

İsrail’in temel güvenlik yaklaşımı, kendisine yönelik potansiyel tehditlerin henüz güçlenmeden ortadan kaldırılması üzerine kuruludur. Bu yaklaşım İsrail açısından anlaşılabilir bir güvenlik refleksi olabilir. Ancak burada çok önemli bir hukuk ve meşruiyet sorunu ortaya çıkmaktadır: Bir devletin güvenlik kaygısı, başka bir devletin egemenlik alanında sınırsız biçimde askeri güç kullanmasının gerekçesi haline getirilebilir mi?

Uluslararası hukuk açısından cevap bu kadar kolay değildir.

İsrail’in Suriye’deki askeri operasyonlarının bir bölümünü güvenlik gerekçeleriyle açıklaması, söz konusu operasyonların otomatik olarak hukuki meşruiyet kazandığı anlamına gelmez. Nitekim Birleşmiş Milletler'in son dönemdeki değerlendirmelerinde İsrail’in........

© ngazete