Birileri vatandaşın parasını topluyor, fiyatı şişiriyor, kazancını alıp yurt dışına taşıyor. Geride boşalan hesaplar kalıyor. Sonra ülke aynı dövizi yeniden bulmak için uğraşıyor. Kendi birikimini kaybeden insan, bu kez pahalı finansmanın ve artan hayat pahalığının yükünü taşıyor. Bir soygunun faturası kaç defa ödenir?

MSCI’nin Türkiye kararı işte bu sorunun ortasına düştü. Kurum, Türkiye endekslerine yeni hisse girişlerini ve belirli yukarı yönlü güncellemeleri dondurdu. Bazı küçük şirketlerle bağlantılı fonlar üzerinden olası koordineli işlemleri ve gerçek sahiplik konusundaki kaygıları gerekçe gösterdi. Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme sağlanamazsa daha alt piyasa sınıflandırmasını değerlendirecek. Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa statüsü sürüyor.

Kararın sorduğu soru açık: Ayrı hesaplarda duran hisselerin kumandası kimde?

Bir şirketin payları farklı fonlarda görünür. Ancak kararları aynı çevre veriyorsa o görüntü yatırımcıyı yanıltır. Piyasada serbestçe dolaştığı sanılan hisseler dar bir grubun kontrolündedir. Fiyat yükselir, kalabalık büyür, vatandaş kazanç umuduyla sıraya girer. Oyunu kuran satmaya başladığında kapının herkese yetmediği anlaşılır.

BlackRock gibi devleri de bu noktada tanımak gerekiyor. Bunlar emeklilik kurumlarının, şirketlerin ve bireylerin parasını yöneten varlık yönetim kuruluşlarıdır. BlackRock’ın iShares markası altında Türk hisselerine yatırım yapan fonları da bulunuyor. MSCI endeksleri oluşturur. Endeks izleyen fonlar, portföylerini o endeksin kurallarına göre düzenler. Sınıflandırma değişince ilgili fonların alacağı veya satacağı hisseler de değişir.

Büyük fon alırken yeterli satıcı bulamazsa fiyat yükselir. Satarken yeterli alıcı bulamazsa düşer. Aynı endeksi izleyen fonların aynı yöne gitmesi için yöneticilerin birbirini araması gerekmez. Kurallar........

© Milat