Son güncelleme: 11 Mart 2026 -

Tarık Çelenk ile Sağduyu (95) | İran bir Türk devleti mi? Artık Şiilik demek Türklük demek mi? 

11 Mart 2026 Çarşamba

Sağduyu’da bu hafta yazar Sevan Nişanyan, “İran bir Türk devleti mi?”, “Artık Şiilik demek Türklük demek mi?” sorularını cevaplarken, İran’ın dönüştürücü dilini, Fars kültürünü, Türklerle olan kimlik ilişkisini ve Türklerin Bizanslılarla kültür-medeniyet ilişkisini Tarık Çelenk’e değerlendirdi.

Yazar Sevan Nişanyan, Türklerin İran’la kurduğu ilişkiyi değerlendirdi. Nişanyan, İran’da İran’ın egemenliğini üstlenen Türkler’in ilk günden itibaren yerli kültüre, İran kültürüne büyük bir saygı gösterdiğini, o kültürü kendi kültürlerinden üstün gördüğünü söyledi. Nişanyan, yaklaşık 400 yıllık bir süreç içinde Türklerin İran kültürü içinde eridiğini belirtti.

Türklerin İran ile kurduğu kültürel ilişki

Sevan Nişanyan, Türklerin 11. yüzyılda başlayan fetih sürecinde önce İran’a, ardından Anadolu’ya hakim olduğunu belirtti. Ancak iki coğrafya ile kurulan ilişki biçiminin farklı olduğunu söyledi.

Nişanyan, “Türkler 11. yüzyılda büyük fetih sürecine girdiklerinde önce İran’ı, peşinden bugün Anadolu dediğimiz toprakları fethettiler. Her ikisinde de devlet kurdular fakat bu iki coğrafyayla ilişkilerinde çok temel bir fark oluştu” dedi.

İran’da Türk yönetici hanedanların yerel kültürü benimsediğini vurgulayan Nişanyan, “İran’da İran’ın egemenliğini üstlenen Türkler ilk günden itibaren yerli kültüre büyük bir saygı gösterdiler. O kültürü kendi kültürlerinden üstün gördüler. Onun mimarisini, devlet anlayışını ve düşünce sistemini benimsediler” dedi.

Anadolu’da farklı bir kültürel süreç

Sevan Nişanyan, Anadolu’da ise Türklerin yerel egemen kültürle farklı bir ilişki kurduğunu söyledi. Bunun temelinde dini faktörlerin bulunduğunu belirten Nişanyan, “Türkler o tarihte İslam dinine ve İslam dininin taşıyıcısı olan Fars ve Arap kültürüne angaja olmuşlardı. Dolayısıyla Anadolu’da buldukları yerli egemen kültürü benimsemeleri söz konusu olmadı” dedi.

Buna rağmen Bizans ve Ermeni toplumlarından çeşitli unsurların alındığını belirten Nişanyan, Türklerin Bizans’tan ve Ermeni’den pek çok şey aldıklarını, başta genetik donanımları olmak üzere hazır bir şehirler ve kasabalar ağı, bir yönetim sistemi bulduklarını söyledi.

İran’daki Türk kimliği tartışmaları

Programda İran’daki Türk kimliği tartışmaları da gündeme geldi. Tarık Çelenk, İran’da yaptığı gözlemlerden söz ederek Azeri Türklerinin güçlü bir kimlik bilincine sahip olduğunu belirtti. Çelenk, İran’daki bazı Azeri Türklerinin kendisine “Biz gerçek Türk’üz, siz gerçek Türk değilsiniz. Çünkü biz Şii’yiz. Şiilik demek Türklük demektir” dediğini aktardı.

Çelenk, bu durumun, İran’daki Türklük algısının dini ve kültürel unsurlarla birlikte şekillendiğini gösterdiğini söyledi.

Aydın Selcen yazdı: Afete dirençli kent, kolpaya dirençli cumhuriyet

Foreign Affairs: Güçlü adamın güçsüzlüğü – Tek adam rejimlerinin ve demokrasilerin geleceği

Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Yetvart Danzikyan ile söyleşi

Fars Haber Ajansı: Suriye ordusu İdlib sınırına dayandı

İran’da CIA için çalıştıkları iddiasıyla 17 kişi tutuklandı, bazıları idama mahkum edildi

İran İran Savaşı 2026

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Medyascope'u Google Haberler üzerinden takip edin

Medyascope'un mobil uygulamasını indirin

Savaşın 12. günü: İran “10 bin sivil hedef vuruldu” dedi, İsrail “Savaşın süre sınırı yok” diyor, İsviçre elçiliğini kapattı

Transatlantik: İran savaşının gidişatı | Halkbank davası tatlıya bağlanıyor

İran’ı anlamak: İşte İran sinemasından 12 başyapıt

Tarık Çelenk / Diğer içerikleri

Tarık Çelenk yazdı: Sol’da evrensel vicdan neden görünürdedir?

Tarık Çelenk ile Sağduyu (94) | Victoria Çağı’nın dinamikleri: Gelenek inşası, sanayi, edebiyat ve kültür

Tarık Çelenk yazdı: Bir 28 Şubat yazısı

Tarık Çelenk yazdı | Makris ailesinden bugünün Türkiye’sine gençler ve ortak aidiyet

Tarık Çelenk ile Sağduyu (93) – İslam’da vicdan ve evrensel ahlak: Kant’tan Stoacılığa büyük tartışma 

Tarık Çelenk yazdı: Ne zaman adam oluruz?

Haftanın en popüler içerikleri

İBB davası başladı: Ekrem İmamoğlu’nun avukatlarının “reddi hakim” talebi reddedildi, duruşmanın ilk celsesi sona erdi

Kadıköy’de karakolda işkence iddiası: Saatlerce dövdüler, kola şişesi sokmaya çalıştılar 

Çeşme Belediye Başkanı Lal Denizli’nin uyuşturucu testi sonucu negatif çıktı

İBB davasının 2. günü: İmamoğlu 2019’u hatırlattı, Aykut Erdoğdu savunma yaptı

Tarihi dava başlıyor: İşte İBB davası hakkında bilmeniz gerekenler

APP plaka cezası 280 bin liraya yükseldi: Değiştirmek için ne yapılması gerekiyor?

Binlerce yıl hapis istemi: İşte İmamoğlu’na açılan siyasi davalar ve soruşturmalar

Gürkan Çakıroğlu yazdı: Her ay Muharrem, her gün aşure, her........

© Medyascope