Demirbaş Şarl’dan İlhan Koman’a
İlk defa İsveç Televizyonu’nda bir futbol maçı seyrederken duymuştum ‘’kalabalik‘’ (bilerek “i” ile yazdım) kelimesini…
Ceza sahası içerisinde bir türlü uzaklaştırılamayan top ve karamboller silsilesini İsveçli spiker, “Aman Tanrım, nasıl bir kalabalik…” diye anlatmıştı.
Evet, etimolojik köken olarak Türkçe kalabalık kelimesinden geliyor. Kaynağı meşhur İsveç Kralı XII. Karl’ın, bizdeki ismi ile Demirbaş Şarl’ın bugün Moldova sınırları içerisinde kalan Bender’de çok uzun süren misafirliği sırasında yaşanan bir olay. Sebebi Osmanlı Seraskeri ve İsveç ordusu arasındaki bir anlaşmazlık sonucu Osmanlı askerleri Bender’deki kampı basar ve gün boyu bir çatışma olur. Olayın sebebi her iki taraf için de çok net olmadığı için bir kargaşa, koşuşturmaca ve yanlış anlaşılmalarla doludur. Bu olaydan sonra bizim kalabalık kelimesi anlamı biraz değişerek karmaşa ve kaotik ortamları tarif etmek için günümüzde de hâlâ sıklıkla kullanılan bir kelime olarak İsveç diline girmiştir.
İsveç ile Türkiye’nin yolları birçok zaman tatlı veya tasız şekilde birçok kereler kesişmiş. Ben bu yazıda denizdeki kesişmelerden birkaç ilginç örnek vermeye çalışacağım….
Demirbaş Şarl, Avrupa’da Danimarka Saksonya ve Polonya’yı yendikten sonra ezeli düşmanı Rusya’ya karşı sefere çıkar ama Poltava’da Rus Çarı Deli Petro karşısında ağır bir yenilgi alır, ordusunu kaybeder. Kalan az sayıda askeri ile Rusya’nın diğer bir düşmanı olan Osmanlılara sığınır. Başlangıçta, birkaç gün kalacağı düşünülen XII. Karl’ın Osmanlı’daki misafirliği tam beş yıl sürmüş! Ve rivayet odur ki Osmanlı Devleti tarafından ağırlanan İsveç Kralı’nın masraflarının bütçenin hangi kaleminden karşılanacağı konusunda Osmanlı maliyesinde sorun çıkmış, sonunda bu harcamaların bütçedeki “demirbaş” kaleminden karşılanmasına karar verilince, Kral’ın lakabı “Demirbaş Şarl” olarak kalmış.
Gelelim gemilere…
Demirbaş Şarl İstanbul’da kaldığı günlerde Marmara Denizi’nde gördüğü yüksek karinalı hızlı Osmanlı gemilerin planlarını çizmiş, gizlice İsveç’e göndermiş ve Karlskrona tersanelerinde 2 adet........
© Medya Günlüğü
