BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs ziyareti öncesinde ve sonrasında gerek uluslararası çevrelerde gerek Güney Kıbrıs gerekse KKTC medyasına yansıyanlar ile yaptığım araştırma, görüşme ve değerlendirmelerden çıkan tablo önemlidir. Bilindiği üzere müzakereler, 2017’de Crans-Montana’da bugünün Rum lideri, o dönemin Hükûmet Sözcüsü ve müzakere heyeti üyesi Hristodulidis ile dönemin lideri Anastasiadis’in sergilediği tutum neticesinde çökmüştü. Rum tarafının temel yaklaşımı; Kıbrıs Türklerini siyasi eşit olarak görmemek, yönetim erkini ve Ada’nın zenginliklerini paylaşmamak, ‘sıfır asker, sıfır garanti’ dayatmasıyla Türk tarafını savunmasız bırakmaktı. Daha da vahimi, Türk heyeti Crans-Montana’da iyi niyetle çözüm arayışını sürdürürken; Anastasiadis ve Hristodulidis, diplomatik teamülleri ayaklar altına alarak bavullarını toplayıp, arkalarına bile bakmadan müzakere masasından birlikte kaçmışlardı. Bugün ise “kaldığımız yerden devam edelim” diyor, Rum lider Nikos Hristodulidis! Kıbrıs Türk ve Rum tarafları, 3 Haziran 1968’den Crans-Montana’nın çöktüğü 7 Temmuz 2017’ye kadar yarım asra yakın süre BM iyi niyet misyonu çerçevesinde federal çözümün hemen her başlığını defalarca müzakere etmiş; süreç Rum tarafının değişmeyen uzlaşmaz tutumu nedeniyle sonuçsuz kalmıştır. 2020’de Ersin Tatar, ‘egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü’ temelinde iki devletin iş birliğine dayalı yeni uzlaşı vizyonunu ortaya koymuş, bu vizyonla Cumhurbaşkanı seçilmiş ve Nisan 2021 Cenevre 5 BM (5 1) gayriresmî toplantısında bahse konu yaklaşımı taraflara resmen sunarak kayda geçirmiştir. Türkiye de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın BM Genel Kurulu konuşmalarıyla bu vizyonu desteklemiş; TBMM 18 Temmuz 2024 tarihli 1420 sayılı kararıyla iki devletli çözüm vizyonunu teyit etmiş, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler de bu çizgiyi tekraren ortaya koymuştur. BM Genel Sekreteri Guterres’in ziyareti öncesinde Rum lider Nikos Hristodulidis’in talebi açıktı: Müzakereler 2017’de Crans-Montana’da kaldığı yerden başlamalıydı. Kıbrıs Türk tarafı ise Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın ortaya koyduğu dört maddelik yaklaşımla, aynı yöntemle ucu açık bir müzakereye dönülmeyeceğini; siyasi eşitliğin baştan kabul edildiği, takvimi ve sonucu belirli bir metodoloji gerektiğini söylüyordu. Guterres’in 29 Temmuz’da açıkladığı sonuçta ‘Crans-Montana’da kaldığımız yerden başlıyoruz’ yaklaşımı yoktur. Buna karşın Guterres, yeni 5 1 öncesinde ‘güven artırıcı önlemler, metodoloji ve öz’ başlıklarında yeterli hazırlık yapılması gerektiğini belirtmiştir. İfade etmek gerekir ki geçmiş müzakerelerdeki yakınlaşmaların........

© Kıbrıs Gazetesi