Maak vrije informatieverstrekking door ambtenaren aan het parlement mogelijk

Geïnteresseerd in directe democratie en de manco’s van het parlementaire stelsel

Ons politiek stelsel wordt veelal geroemd als een ‘democratische rechtsstaat’, gebaseerd op het principe van de trias politica, ontleend aan Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu (1748), die vond dat de macht van de absolute vorst beperkt diende te worden. Dit principe wordt ook wel de leer van de scheiding der machten, genoemd: de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht moeten onafhankelijk van elkaar functioneren en door wederzijdse controle elkaar in evenwicht houden (checks and balances)

Dat de wetgevende macht het parlement de regering in toom probeert te houden is natuurlijk een goede zaak. Naast haar uitvoerende taken heeft de regering ook een, in de Grondwet verankerde (art. 42), beleidsvoorbereidende taak. Zij levert het gros van de wetsvoorstellen ter behandeling in het parlement aan.

Het parlement heeft gelukkig ook het recht om zelf wetsvoorstellen te initiëren. Maar dit recht van initiatief wordt betrekkelijk weinig gebruikt, mede omdat zij helaas niet het recht heeft om ambtenaren buiten de ministers om direct te raadplegen. De Kamer is dus volledig afhankelijk van wat de ministers kwijt willen. Wel is de regering verplicht alle wetsvoorstellen door een adviesorgaan, de Raad van State te laten onderzoeken, voordat ze naar het parlement gaan.

Het zou wellicht een goed idee zijn om de beleidsvoorbereidende en de uitvoerende taken door twee afzonderlijke organen te laten verrichten, zoals dat ook in de democratie van het klassieke Athene (5e en 4e eeuw v. Chr.) het geval was. Daar was men er bijzonder alert op dat beambten zich niet politiek zouden profileren. Er bestond een ambtelijk orgaan van........

© Joop