Maak de toekomst medebestuurder

Gepensioneerd Medisch-Socioloog & Fiscalist (LLB)

Aan kabinet en Tweede Kamer,

Formeel is iedere Nederlander gelijk. Iedereen betaalt belasting, heeft dezelfde grondrechten en brengt één stem uit bij verkiezingen.

Maar in de praktijk is een bestuurscultuur ontstaan waarin regionale ongelijkheid steeds opnieuw het eindresultaat is.

Zoals recent in de Volkskrant werd betoogd, verdient iedere inwoner dezelfde overheid — niet omdat iedere regio hetzelfde is, maar omdat burgers recht hebben op vergelijkbare kwaliteit van uitvoering, bereikbaarheid van voorzieningen en aandacht voor hun leefomgeving.

Een overheid die overal dezelfde belasting heft, kan zich geen verschillende maatstaven voor verschillende regio's permitteren.

Deze ongelijkheid ondermijnt niet alleen het vertrouwen, maar maakt ook langetermijnbeleid moeilijker: als burgers het gevoel hebben dat regels willekeurig worden toegepast, verdwijnt het draagvlak voor maatregelen waarvan de opbrengst pas later zichtbaar wordt.

Een democratie die hoofdzakelijk per verkiezingscyclus van vier jaar denkt, heeft bovendien moeite met problemen die zich over twintig, dertig of vijftig jaar uitstrekken. Klimaatverandering, vergrijzing, betaalbare zorg, woningbouw, onderwijs, de veiligheid van onze energievoorziening en houdbare overheidsfinanciën laten zich niet oplossen binnen één kabinetsperiode. Toch worden zij te vaak behandeld alsof zij dat wel kunnen. Een probleem wordt erkend, een ambitie uitgesproken, een commissie ingesteld — en vervolgens verschuift de rekening naar een volgend kabinet, een volgende generatie of een volgende crisis.

Dat is niet noodzakelijk het gevolg van onwil of gebrek aan intelligentie bij politici. Het is vooral een zwakte van het systeem. Wie elke vier jaar afgerekend kan worden, wordt verleid om zichtbare kortetermijnmaatregelen te verkiezen boven besluiten waarvan de opbrengst pas later merkbaar is. Een belastingverlaging van vandaag is politiek........

© Joop