Rusya’da Bolşevik Devrimciler 1902’den itibaren, 19. Yüzyıl edebiyatçılarından bazılarını okudular, bazılarını ise görmemezlikten geldiler. Tolstoy ve Dostoyevski örnekleri bunu gösteriyor. Lenin, “Rus Devriminin aynası.” dediği Tolstoy’u, tüm işçilere ve Bolşevik kadrolarına öneriyordu. “Son neticede Tolstoy’un gerici olduğunu da unutmayalım.” notunu eklemeyi de unutmuyordu. Biraz araştırdım Lenin Tolstoy üzerine tam yedi makale yazmasına rağmen, Türkçe çeviride Dostoyevski üzerine bir tek makalesine rastlamadım.

1924’te Lenin ölmeden önce, Rus büyüklerinin heykellerinin dikilmesi gündeme geldiğinde, Lenin 150 kişilik Rus büyüğü listesi içinden Tolstoy’u seçip ilk sıraya koyar. “Önce Tolstoy” der. Lenin’e göre Tolstoy gelmiş geçmiş Rus tarihinin en büyüğüdür. Lenin’in Tolstoy sempatisinin izini sürdüm ve enteresan bir gerçekle karşılaştım. Lenin 1902’de Bolşevik grubun başına geçtiğinde Rusya örgütlerinden özellikle taşradan gelen haberlere pek şaşırır. Rus köylüleri Rus devrimine öncülük eden kişinin Lenin değil, Tolstoy olduğuna inanmıştır. Tolstoy’a selam, saygı ve bağlılıklarını bildiren mektuplar yazarlar ve Lenin bu mektuplardan bazılarını okur. Köylülerde yoğun bir Tolstoy sevgisi ve bağlılığı olduğuna inanır. Sonraki zamanlarda bu büyünün bozulmasını istemez. Sanki Tolstoy da Bolşeviklerle birlikteymiş gibi bir izlenim oluştururlar.

Bazı Rus araştırmacıların anlatımına göre, eğer 1900’ün başlarında Tolstoy Rus halkına ayaklanın çağrısı yapsa hemen ayaklanacak bir halk gerçekliği varmış. Tolstoy 1905 ayaklanmasının kanlı geçtiğine tanıklık ettiği için uzak durur, bu tür eylemlerden. Çünkü o ilkesel olarak şiddet karşıtıdır. Şiddetle hiçbir şeyin olmasını istemez. Bu kısmı özetlemem gerekirse Lenin dönemin Rusya’sında Tolstoy etkisini erkenden fark eder. Tolstoy ve taraftarlarıyla bir uzlaşı içine girer. Tolstoy edebiyatının etkisi üzerine 1908 ve 1911 tarihleri arasında Rus Devriminin Aynası Tolstoy adlı kitapta yer alan birkaç önemli yazıyı yazar.

Yazar Nikolay Berdyeav bir makalesinde, “Lenin devrimi Tolstoy’un mirası üzerinde gerçekleştirdi.” der. Rus devriminin gerçek liderinin de Lenin değil, Tolstoy olduğunu belirtir. Yazın tarihinden öyle anlaşılıyor ki Bolşevikler Tolstoy’u yücelttikleri oranda........

© Hür Fikirler