menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Sergileme, gözetleme ve sosyal medya

16 0
06.10.2026

İlk ortaya çıktığı yıllarda insanların bağlantıyı kaybettiği eski arkadaşlarıyla yeniden buluşma ya da yeni arkadaşlar bulma platformları olarak kullanılan sosyal medya alanı, artık bu amacın çok uzağında bir yön(ler)e evrildi.

Bütün insanlık tarihi içinde değerlendirilecek olursa, aşırı hızlı bir şekilde insanların kendilerini sergileme ve başkalarını gözetleyebilme kanalı olarak kullanılmaya başlayan sosyal medya platformları, bir yandan insan canlısındaki bu derin itkileri fazlasıyla tatmin eden ancak diğer yandan çarpık algılar hatta ciddi bağımlılıklar yaratmaya müsait bir tuzak haline geldi.

Sosyal ve psikolojik açıdan bakıldığında böyle bir tehlike barındıran sosyal medya, ekonomik açıdan bakıldığında ise küresel ekonomik düzenin amaçlarına en etkin ve en ekonomik biçimde hizmet eden bir kanal özelliği taşıyor.

Sosyal medyanın bu yazıda inceleyeceğimiz kısmı, elbette ekonomik yönü değil. Hepimizin içinde olan, onaylanma ve aidiyet duygusunun tatmin edilmesine yönelik (kendini) sergileme itkisi ile birçok canlıda bulunan merak duygusunun tatmin edilmesine yönelik gözetleme itkisinine hitap eden yönü...

Evet, bu iki itki tüm insanların içinde doğuştan bulunan dürtüsel isteklerdir. Kendini sergileme/gösterme davranışı, aslında bu davranıştan sonra dış dünyadan beklenen karşılığa yöneliktir. Genellikle kendi kendimizi onayladığımız, beğendiğimiz, takdir ettiğimiz anları paylaşmak isteriz ve o anlık durumumuzun çevremiz tarafından da fark edilmesini, aynı duygularla karşılık bulmasını arzu ederiz. Dış dünyadan bu beklediğimiz yanıtı alabilirsek, kendimizi içinde yaşadığımız topluluğa uyumlu, onlar tarafından kabul gören bir birim olarak görürüz ve (temelde güven olmakla bağlantılı olan) aidiyet duygumuz pekişir. Nitekim, sosyal medya platformlarında kendini gösterenlerin çoğu genellikle kendilerini en iyi hissettikleri anların görsellerini paylaşırlar. Kendilerini kötü hissettikleri anlarda bile (hastanedeyken, vs.) görüntülerini paylaşanlar da genellikle aynı sonuca ulaşmak........

© HTHayat