menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İhtiyaç mı lüks mü?

7 0
14.07.2026

Uzun bir süredir birçok ülke ekonomisinin (bizimki dahil), sınırları içinde yaşayan insanları sürekli yüzleştirdiği bir konu var: İhtiyaçlar... Bu konu o kadar önemli ki, yaşamsal ihtiyaçların ne olduğu ve hangi oranda karşılandığı gibi alt başlıklar insanın yaşam kalitesini hatta süresini doğrudan etkiliyor.

Bedensel ve psikolojik ihtiyaçları tam olarak giderilemeyen tüm insanlar sonunda yaşamının anlamını sorgulamaya başlar. Yaşamında anlam bulamayan insanın da, zaman içinde "ertesi güne uyanmak" gibi bir motivasyonu kalmayabilir. Bu yüzden hayati önemi olan ihtiyaçlar konusunu günümüz şartlarında belli aralıklarla ele alıp zamanın şartlarına göre yeniden tanımlamak gerektiğini düşünüyorum. Yüzyıllardır dünyanın en önemli yaşamsal aracı olan paranın değeri bile gün içinde defalarca güncelleniyor. Aynı şekilde insan yaşamının değerini de ihtiyaçların karşılanması bazında güncellemeye kalksak, bizimki gibi ülkelerde ne kadar büyük bir değer kaybı yaşandığını daha iyi görürüz.

Amerikali psikolog Abraham Maslow'un 1940'lı yıllarda geliştirdiği İhtiyaçlar Teorisi (Piramidi), o zamanlarda bir insanın bireysel gelişimi için karşılanması gereken birçok ihtiyacı tanımlar. En temelinde fizyolojik /bedensel ihtiyaçlarla başlayan bu piramit; güvenlik, sevgi, saygınlık ve en tepede kendini gerçekleştirme katmanı ile son bulur. Belki temelde bu kategorilerin başlıkları yaklaşık 100 yıldır aynı kalmıştır ancak günümüz şartlarında bunları karşılama biçimleri, kesinkikle 1940'lı yıllarda olduğu gibi değildir. Hatta günümüz şartlarında birçok insan, piramidin birinci basamağındaki ihtiyaçlarını bile tam olarak karşılayamamaktadır. Bu açıdan bakıldığında günümüz dünyasında belki de milyarlarca insanın, bedensel ihtiyaçlarını karşılayamadığı için bireysel gelişim yolunda ilerleme ve piramidin bir üst basamağındaki ihtiyaçlarının farkına varma şansı hiç yoktur...

Zamane ihtiyaçlarının nasıl farklılaştığını, günümüzde yaşayan ortalama bir insanın yaşamından kesitler göstererek inceleyebiliriz. Bedensel ihtiyaçlardan başlayacak olursak; şu anda gün içinde bir şeyler yiyebiliyor olmak, yani aç gezmiyor olmak, asla sağlıklı yaşam için yeterli........

© HTHayat