“Bir çocuk bilgiyle donatılabilir. Ama hayat ona mutlaka, hiç çalışmadığı soruları soracak. İşte o anda belirleyici olan bilgi değil; psikolojik dayanıklılıktır. Geleceğin en değerli becerilerinden birisi, ne kadar bildiğimiz değil, bilmediğimizle nasıl başa çıkabildiğimiz olacak.”

Dr. Hicran Tülüce ile çocuk yetiştirme üzerine konuştuk.

Çocuklar ebeveynlerinin söylediklerinden mi, davranışlarından mı öğrenir?

Çocuklar çoğu zaman ebeveynlerin “ne söylediğinden” değil, “nasıl davrandığından” öğrenir.

Bir ebeveyn “sabırlı ol” derken sabırsızsa, çocuk sabrı değil, çelişkiyi öğrenir.

“Dürüst ol” denir ama küçük yalanlar normalleşirse, çocuk dürüstlüğü değil, duruma göre davranmayı öğrenir.

“Bağırma” denir ama sorunlar yüksek sesle “çözülürse”, çocuk sakinliği değil, “gücün etkisini” öğrenir.

Çünkü çocuklar için dünya bir sahnedir. Ve o sahnede en güçlü mesajı sözler değil, tekrar eden davranışlar verir. Öğütleri elbette duyarlar, ama gözlemledikleri davranışlar içselleştirilir. Ve çocuk büyüdüğünde, “ne söylendiğini” değil, “nasıl bir atmosferde büyüdüğünü” hatırlar. Aslında çocuklar ebeveynlerini dinlemez, onları adeta “okur”.

Başarı baskısı çocukların merakını ve öğrenme sevgisini nasıl etkiliyor?

Pozitif psikoloji bize şunu söyler: Merak ve öğrenme sevgisi, içsel motivasyonla beslenir. Yani çocuk bir şeyi gerçekten öğrenmek istediğinde, onu harekete geçiren şey dış ödüller değil, ilginin kendisidir.

Ama başarı baskısı devreye girdiğinde bu sistem değişir. Öğrenme artık “keşfetmek” için değil, “yanlış yapmamak” için devam eder. Merakın yerini performans kaygısı alır. Soru sormak yerini doğru cevap verme zorunluluğuna bırakır.

Çünkü insan zihni tehdit algıladığında genişlemez, daralır. “Başarılı olmalıyım” baskısı altında çocuk, öğrenmeye değil, değerlendirilmekten kaçınmaya odaklanır.

Çocukların doğal hali zaten meraktır. Soru sormak, denemek, hata yapmak ve yeniden denemek. Ama başarı baskısı bu ritmi bozduğunda, çocuk “öğrenen” olmaktan çok “başaran” olmaya çalışır. Ve ilginç olan şu: Başarıyı en çok artıran şey, çoğu zaman başarıya odaklanmak değil; öğrenmenin kendisinden keyif........

© HalkTV